विधान की समापन विधि (जैन विधि विधान) | Vidhan Ki Samapan Vidhi

विधान की समापन विधि

शान्तियज्ञ :- यह शान्ति और यज्ञ का सामासिक शब्द है। “शांति” का अर्थ (शम, वितन) प्रशमन, संसार एवं शरीर भोगों के प्रति उदासीनता, प्रायश्चितरूप अनुष्ठान आदि है। तथा ‘यज्ञ’ का अर्थ (यज भावे नङ्ग) याग, पूजा, पूजन समापन, उपसंहार आदि।
शांतियज्ञ का अर्थ - प्रशम भावों सहित संसार, शरीर एवं भागों से विरक्त होकर जिनेन्द्रोपासना करना है। प्रतिदिन पूजन के समापन में समस्त पूजनों के समावेशित महार्घ्य पढ़ते हैं। पश्चात् शांतिभक्ति और समाधिभक्ति पढ़ते हैं। उसीप्रकार विशेष पूजन विधानों के समापन में शांतियज्ञ करते हैं। शांतियज्ञ में उच्चरित मंत्रो में जिनेन्द्राराधना ही समाविष्ट है। वह आर्ष यज्ञ निश्चय-व्यवहार अपेक्षा दो प्रकार का है॥
निश्चययज्ञ की प्रधानता मुनियों के होती है और व्यवहारयज्ञ की प्रधानता गृहस्थों के होती है।
निश्चययज्ञ :- जो यज्वन, यज्ञ, गजि, यजुस और यज्ञफल के विकल्परहित निरालम्बनपूर्वक शुद्ध भावों द्वारा निरुपाधित सहज स्वभाव का यज्ञ/पूजा/उपासना करता है उसे निश्चययज्ञ है॥
व्यवहारयज्ञ :- अपने भावो की परम शुद्धता को पाने की अभिलाषा से शुद्ध प्रासुक द्रव्यों के द्वारा जिनस्तवन, जिनबिम्बदर्शन आदि के आलम्बन से अर्हंतादिकों का पूजन करना तथा एकाग्रचित्त होकर अपने समस्त पुण्य को इस दैदीप्यमान केवलज्ञान रूपी अग्नि में हवन करना व्यवहारयज्ञ है।
अत: ज्ञानी पुरुष निश्चय और व्यवहारयज्ञ दोनों को यथावत् करता हुआ संसार समुद्र को पार कर परिनिर्वाण पद को प्राप्त करता है॥
मण्डप में वेदी के सन्मुख चौकोर, गोल और त्रिकोण ऐसे थाली में चन्दन से स्वस्तिक व ॐ बनावें। समापन विधि में बैठनेवालों की संख्या अधिक हो तो अलग से थाली रख लेना चाहिये। प्रारम्भ में सब लोग अपने स्थान पर खड़े होकर मंगलाष्टक पढ़ते हुए पुष्पक्षेपण करें।
निम्न मन्त्र पढ़कर भूमि में पुष्पक्षेपण करें।
‘ॐ ह्रीं क्ष्वीं भूः स्वाहा’।
निम्न मंत्र पढ़कर भूमि पर जल सींचे-

ॐ ह्रीं मेघकुमार धरां प्रक्षालय प्रक्षालय अं हं सं तं पं स्वं झं यं क्षः फट् स्वाहा-

निम्न पढ़कर पश्चिम में पीठ स्थापन करें-
‘ॐ हीं अर्हं क्षं वं वं श्री पीठस्थापनं करोमीति स्वाहा’।
निम्न मन्त्र पढ़कर पीठ पर विनायक यन्त्र विराजमान करें। तदनन्तर नीचे लिखे मन्त्रों से यन्त्र की पूजा करें व अर्घ्य चढ़ावें-
‘ॐ ह्रीं श्री क्लीं ऐं अर्हं जगतां सर्वशान्ति कुर्वन्तु श्रीपीठयन्त्रस्थापनं करोमीति स्वाहा’।
निम्न मन्त्र पढ़कर धर्मचक्र को अर्घ्य दें-

ॐ ह्रीं अर्हं नमः परमेष्ठिभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं नमः परमात्मेभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हं नमोऽनादिनिधनेभ्य स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हं नमो नृसुरासुरपूजितेभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हं नमोऽनन्तदर्शनेभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हं नमोऽनन्तवीर्येभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हं नमोऽनन्तसुखेभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं धर्मचक्रायाप्रतिहततेजसे स्वाहा

निम्न मंत्र पढ़कर छत्रत्रय को अर्घ्य देवें-

ॐ ह्रीं श्वेतछत्रत्रयाश्रिये स्वाहा।

निम्न मंत्र पढ़कर सरस्वती का आह्वान करें-

ॐ ह्रीं श्री क्लीं ऐं सौ हौ सर्वशास्त्रप्रकाशिनि वद वद वाग्वादिनि अवतर अवतर, तिष्ठ तिष्ठ सन्निहिता भव भव वषट्।

निम्न मंत्र पढ़कर सरस्वती/जिनवाणी को अर्घ्य देवें-

ॐ ह्रीं श्री जिनमुखोद्भूतस्याद्वादनयगर्भितद्वादशांगश्रुतज्ञानायार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

निम्न मन्त्र पढ़कर गुरु को अर्घ्य चढ़ावें-

ॐ ह्रीं सम्यग्दर्शनज्ञानचारित्रादिगुणविराजमानाचार्योपाध्यायसर्वसाधुभ्योऽर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

निम्न मन्त्र पढ़कर चावलों पर जल से भरा हुआ एवं श्रीफल आदि से सुशोभित कलश स्थापित करें-

ॐ ह्रीं स्वस्तिविधानाय पुण्याहवाचनार्थञ्च कलशं स्थापयामीति स्वाहा।

निम्न मन्त्र पढकर कलश में थोड़ा प्रासुक जल डालें-

ॐ ह्रीं ह्रों ह्रूं ह्रौं ह्रः नमोऽर्हते भगवते पद्ममहापद्मतिगिंच्छ-

केसरिपुण्डरीकमहापुण्डरीकगंगासिन्धुरोहिद्रोहितास्याहरिद्धरिकान्तासीता-
सीतोदानारीनरकान्तासुवर्णरूप्यकूलारक्तारक्तोदापयोधिशुद्धजलसुवर्णघट-
प्रक्षालितवरत्नगन्धाक्षतपुष्पोर्जिता-मादकं पवित्रं कुरु कुरु झं झं झौं झौं वं वं मं मं हं हं सं सं तं तं पं पं द्रां द्रां द्रीं द्रीं हं सः स्वाहा।
निम्न मंत्र पढकर क्रमशः जल आदि आठ द्रव्य चढ़ावें -

ॐ ह्रीं नीरजसे नमः (जलम्)
ॐ ह्रीं शीलगन्धाय नमः (चन्दनम्)
ॐ ह्रीं अक्षताय नमः (अक्षतम्)
ॐ ह्रीं विमलाय नमः (पुष्पम्)
ॐ ह्रीं दर्पमथनाय नमः (नैवेद्यम्)
ॐ ह्रीं ज्ञानद्योतनाय नमः (दीपम्)
ॐ ह्रीं श्रुतधूपाय नमः (धूपम्)
ॐ ह्रीं अभीष्टफलदाय नमः (फलम्)
ॐ ह्रीं परमसिद्धाय नमः (अर्घ्यम्)

निम्नलिखित मन्त्रों को पढते हुए थाली में पुष्प क्षेपण करें: -

ॐ ह्रीं अर्हद्भ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं सिद्धेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं सूरिभ्यः स्वाहा।
ॐ ह्रीं पाठकेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं साधुभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं जिनधर्मेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं जिनागमेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं जिनबिम्बेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं जिनचैत्यालयेभ्यः स्वाहा। ॐ ह्रीं सम्यक्चारित्राय स्वाहा।

निम्नलिखित प्रत्येक मन्त्र के बाद ‘स्वाहा’ शब्द का स्पष्ट उच्चारण करते हुए प्रत्येक मन्त्र पर अर्घ्य या पुष्प स्थंडिल (चबूतरे) पर रखी थाली में चढ़ावें-

पीठिकामन्त्रा :

ॐ सत्यजाताय नमः स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय नमः स्वाहा। ॐ अनुपमजाताय नमः स्वाहा। ॐ स्वप्रधानाय नमः स्वाहा। ॐ अचलाय नमः स्वाहा। ॐ अक्षयाय नमः स्वाहा। ॐ अव्याबाधाय नमः स्वाहा। ॐ अनन्तज्ञानाय नमः स्वाहा। ॐ अनन्तदर्शनाय नमः स्वाहा। ॐ अनन्तवीर्याय नमः स्वाहा। ॐ अनन्तसुखाय नमः स्वाहा। ॐ नीरजसे नमः स्वाहा। ॐ निर्मलाय नमः स्वाहा! ॐ अच्छेद्याय नमः स्वाहा। ॐ अभेद्याय नमः स्वाहा। ॐ अजराय नमः स्वाहा। ॐ अमराय नमः स्वाहा। ॐ अप्रमेयाय नमः स्वाहा। ॐ अगर्भवासाय नमः स्वाहा। ॐ अक्षोभाय नमः स्वाहा। ॐ अविलीनाय नमः स्वाहा। ॐ परमधनाय नमः स्वाहा। ॐ परमकाष्ठायोगरूपाय नमः स्वाहा। ॐ लोकाग्रनिवासिने नमः स्वाहा। ॐ परमसिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ अर्हत्सिद्धेभ्यो नम. स्वाहा। ॐ केवलिसिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ अन्तःकृतसिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ परम्परासिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ अनादिपरम्परासिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ अनाद्यनुपमसिद्धेभ्यो नमः स्वाहा। ॐ सम्यग्दृष्टि आसन्नभव्यनिर्वाणपूजार्हं अग्नीन्द्राय स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु अपमृत्युविनाशनं भवतु समाधिमरणं भवतु स्वाहा।
यह काम्यमन्त्र पढ़कर प्रतिष्ठाचार्य इन्द्र-इन्द्राणियों पर पुष्प फैंके अथवा जल के छींटे देवें। इसीप्रकार प्रत्येक मन्त्र के पश्चात् करें।

जातिमन्त्रा:

ॐ सत्यजन्मनः शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ अर्हज्जन्मनः शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ अर्हन्मातुः शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ अर्हत्सुतस्य शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ अनादिगमनस्य शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ अनुपमजन्मनः शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ रत्नत्रयस्य शरणं प्रपद्ये स्वाहा। ॐ सम्यग्दृष्टये, सम्यग्दृष्टये, ज्ञानमूर्तये सरस्वत्यै सरस्वत्यै स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु, समाधिमरणं भवतु स्वाहा।

निस्तारकमन्त्रा:

ॐ सत्यजाताय स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय स्वाहा। ॐ षटकर्मणे स्वाहा। ॐ ग्रामपतये स्वाहा। ॐ अनादिश्रोजियाय स्वाहा। ॐ स्नातकाय स्वाहा। ॐ श्रावकाय स्वाहा। ॐ देवब्राह्मणाय स्वाहा। ॐ सुब्राह्मणाय स्वाहा। ॐ अनुपमाय स्वाहा।
ॐ सम्यग्दृष्टये निधिपतये निधिपतये वैश्रवणाय वैश्रवणाय स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु, समाधिमरणं भवतु स्वाहा।

ऋषिमन्त्रा:

ॐ सत्यजाताय नमः स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय नमः स्वाहा। ॐ निर्ग्रन्थाय नमः स्वाहा। ॐ वीतरागाय नमः स्वाहा। ॐ महाव्रताय नमः स्वाहा। ॐ त्रिगुप्ताय नमः स्वाहा। ॐ महायोगाय नमः स्वाहा। ॐ विविधयोगाय नमः स्वाहा। ॐ विवर्द्धये नमः स्वाहा। ॐ अंगधराय नमः स्वाहा। ॐ पूर्वधराय नमः स्वाहा। ॐ गणधराय नमः स्वाहा। ॐ परमर्षिभ्यो नमः स्वाहा। ॐ अनुपमजाताय नमः स्वाहा। ॐ सम्यग्दृष्टये सम्यग्दृष्टये भूपतये नगरपतये नगरपतये कालश्रमणाय कालश्रमणाय स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु, समाधिमरणं भवतु स्वाहा।

सुरेन्द्रमन्त्रा :

ॐ सत्यजाताय स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय स्वाहा। ॐ दिव्यजाताय स्वाहा। ॐ दिव्यार्चिजाताय स्वाहा। ॐ नेमिनाथाय स्वाहा। ॐ सौधर्माय स्वाहा। ॐ कल्पाधिपतये स्वाहा। ॐ अनुचराय स्वाहा। ॐ परम्परेन्द्राय स्वाहा। ॐ अहमिन्द्राय स्वाहा। ॐ परमार्हते स्वाहा। ॐ अनुपमाय स्वाहा। ॐ सम्यगृष्टये सम्यग्दृष्टये कल्पपतये कल्पपतये दिव्यमूर्तये वज्रनामने स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु, समाधिमरणं भवतु स्वाहा।

परमराजादिमन्त्रा :

ॐ सत्यजाताय स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय स्वाहा। ॐ अनुपमेन्द्राय स्वाहा। ॐ विजयार्च्यजाताय स्वाहा। ॐ नेमिनाथाय स्वाहा। ॐ परमजाताय स्वाहा। ॐ परमार्हते स्वाहा। ॐ सम्यग्दृष्टये सम्यग्दृष्टये उग्रतेजसे उग्रतेजसे दिशांजननेमिविजयाय स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु समाधिमरणं भवतु स्वाहा।

परमेष्ठिमन्त्रा :

ॐ सत्यजाताय नमः स्वाहा। ॐ अर्हज्जाताय नमः स्वाहा। ॐ परमजाताय नमः स्वाहा। ॐ परमार्हते नमः स्वाहा। ॐ परमरूपाय नमः स्वाहा। ॐ परमतेजसे नमः स्वाहा। ॐ परमगुणाय नमः स्वाहा। ॐ परमस्थानाय नमः स्वाहा। ॐ परमयोगिने नमः स्वाहा। ॐ परमभाग्याय नमः स्वाहा। ॐ परमर्द्धये नमः स्वाहा।
ॐ परमप्रसादाय नमः स्वाहा। ॐ परमविज्ञानाय नमः स्वाहा। ॐ परमदर्शनाय नमः स्वाहा। ॐ परमवीर्याय नमः स्वाहा। ॐ परमसुखाय नमः स्वाहा। ॐ परमसर्वज्ञाय नमः स्वाहा। ॐ अर्हते नमः स्वाहा। ॐ परमेष्ठिने नमः स्वाहा। ॐ परमनेत्रे नमः स्वाहा। ॐ सम्यग्दृष्टये सम्यग्दृष्टये त्रैलोक्यविजयाय त्रैलोक्यविजयाय धर्ममूर्तये धर्ममूर्तये धर्मनेमे स्वाहा।

सेवाफलं षट्परमस्थानं भवतु, अपमृत्युविनाशनं भवतु, समाधिमरणं भवतु स्वाहा।
तदनन्तर जिस मन्त्र का जितना जाप किया हो, उसकी दशांश पुष्पों द्वारा आहूतियाँ देना चाहिए। यह मन्त्र प्रतिष्ठाचार्य मन में बोलकर स्वाहा शब्द का उच्चारण करें और जाप में बैठे हुए सब महाशय स्वाहा बोलकर पुष्प क्षेपण करें।
समापन विधि समाप्त होने पर जो घट स्थापित किया था, उसे हाथ में लेकर इन्द्र बृहच्छान्तिधारा दें।

बृहच्छान्तिमन्त्राः

ॐ णमो अरहंताणं, णमो सिद्धाणं, णमो आइरियाणं, णमो उवज्झायाणं, णमो लोए सव्वसाहूणं। चत्तारि मंगलं-अरहंता मंगलं, सिद्धा मंगलं, साहू मंगलं, केवलिपण्णत्तो धम्मो मंगलं। चत्तारि लोगुत्तमा, अरहंता लोगुत्तमा, सिद्धा लोगुत्तमा, साहू लोगूत्तमा, केवलिपण्णत्तो धम्मो लोगुत्तमो। चत्तारि शरणं पव्वज्जामि-अरहंते शरणं पव्वज्जामि, सिद्धे शरणं पव्वज्जामि, साहू शरणं पव्वज्जामि, केवलिपण्णतं धम्मं शरणं पव्वज्जामि ह्रौं, अनादिसिद्धमहामंत्रपूजनभक्तिप्रसादात् सर्वशान्तिर्भवतु स्वाहा।
ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं अर्हं अ सि आ उ सा अनाहतविद्यायै णमो अरहंताणं ह्रौं सर्वशान्तिर्भवतु स्वाहा।
ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ऐं अर्हं वं मं हं सं तं पं वं वं मं मं हं हं सं सं तं तं पं पं झं झं झ्वीं झ्वीं क्ष्वीं क्ष्वीं द्रां द्रां द्रीं द्रीं नमोऽर्हते भगवते स्वाहा।
ॐ ह्रीं श्री सिद्धचक्राधिपतये अष्टगुणसमृद्धाय फट् स्वाहा।
ॐ ह्रीं अर्हन्मुखकमलनिवासिनि पापमलक्षयंकरि श्रुतज्वालासहस्रप्रज्वलिते सरस्वति तव भक्तिप्रसादात् मम पापविनाशनं भवतु क्षां क्षीं क्षं क्षः क्षीरवरधवले अमृतसम्भवे बं बं हू हू स्वाहा। सरस्वतीभक्तिप्रसादात् सुज्ञानं भवतु।
ॐ णमो भयवदो वड्ढमाणरिसहस्स जस्स चक्कं जलं तं गच्छइ आयासं पायलं भूयलं जुए वा विवादे वा रणांगणे वा थंभणे वा मोहणे वा सव्वजीवसताणं अपराजिदो भवदु मे रक्ख रक्ख स्वाहा। वर्द्धमानमन्त्रेण सर्वरक्षा भवतु।
ॐ क्षीं क्षां क्षं क्षें क्षैं क्षों क्षौं क्षं क्षः नमोऽर्हते सर्वं रक्ष रक्ष हूँ फट् स्वाहा।

सर्वरक्षा भवतु।

ॐ उसहाइजिणं पणमामि सया अमलो विमलो विरजो वरया, कल्पतरु सव्वकामदुहा माम् रक्ख सहापुरुविज्जणिही।

अट्ठेव य अट्ठसया अठसहस्सा य अठकोडीओ।
रक्खं तुम्म सरीरं देवासुरपणमिया सिद्धा॥

ॐ ह्रीं श्री अर्हं नमः स्वाहा स्वधा। ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रौं ह्रः अ सि आ उ सा नमः एतन्मन्त्रप्रसादात् सर्वभूतव्यन्तरादिबाधाविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं महालक्ष्म्यै नमः। ॐ नमोऽर्हते सर्वं रक्ष हूँ फट् स्वाहा। ॐ ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रौं ह्रः सर्वदिशागतविघ्नविनाशनं भवतु। ॐ क्षां क्षीं क्षूं क्षौं क्षः सर्वदिशागतविघ्नविनाशनं भवतु।
ॐ सम्प्रतिकालश्रेयस्करस्वर्गावतरण-जन्माभिषेक-परिनिष्क्रमण-केवलज्ञान निर्वाणकल्याणविभूषितमहाभ्युदयाः श्रीऋषभाजित-सम्भवाभिनन्दन-

समतिपद्मप्रभ- सुपार्श्व-चन्द्रप्रभ-पुष्पदन्त-शीतल-श्रेयो-वासुपूज्य-विमलानंत-धर्म-
शान्ति-कुन्थ्वर-मल्लि-मुनिसुव्रत-नमि-नेमि-पार्श्व-वर्धमान-परमदेवपूजनभक्ति-
प्रसादात् सर्वशान्तिर्भवतु तुष्टिः पुष्टिश्च भवतु।

ॐ ह्रीं लोकोद्योतनकरा अतीतकालसंजाता निर्वाणसागर महासाधु-

विमलप्रभ-शुद्धाभ-श्रीधर-सुदत्तामलप्रभोद्धाराग्नि-सन्मति-शिव-कुसुमांजलि-
शिवगणोत्साह-ज्ञानेश्वर-परमेश्वर-विमलेश्वर-यशोधर-कृष्णज्ञानमति-शुद्धमति-
श्रीभद्रशान्ताश्चेति चतुर्विंशतिभूतपरमदेवपूजनभक्तिप्रसादात्सर्वशान्तिर्भवतु।

ॐ भविष्यत्कालाभ्युदयप्रभवाः महापद्म-देव-सुप्रभ-स्वयम्प्रभ-सर्वायुध-

नयनदेवोयदेव-प्रभादेवोदंकदेव-प्रश्नकीर्ति-जयकीर्ति-पूर्णवृद्धि-निष्कषाय-विमल-
प्रभ-वहल-निर्मल-चित्रगुप्त-स्वयम्भू-कन्दर्प-जयनाथ-विमलनाथ-दिव्यवागनन्तवी-
र्याश्चेति चतुर्विंशतिभविष्यत्परमदेवपूजनभक्तिप्रसादात् सर्वशान्तिर्भवतु।

ॐ त्रिकालवर्तिपरमधर्माभ्युदयाः सीमन्धर-युगमंधर-बाहु-सुबाहु-संजातक-

स्वयम्प्रभ-वज्रधर-चन्द्रानन-चन्द्रबाहु-भुजंगेश्वर-नेमिप्रभु-वीरसेन-महाभद्रजयदेव-
अजितवीर्याश्चेति पंचविदेहक्षेत्रविद्यमानविंशतिपरमदेव-पूजनभक्तिप्रसादात्सर्व-
शान्तिर्भवतु तुष्टि पुष्टिश्च भवतु।
पूजिता भरताद्यैश्च भूपेन्द्रैर्भूरिभूतिभिः॥
चतुर्विधस्य संघस्य शान्ति कुर्वन्तु शाश्वतीम्॥१॥

विघ्नौघाः प्रलयं यान्ति शाकिनीभूतपन्नगाः।
विषं निर्विषतां याति स्तूयमाने जिनेश्वरे॥२॥

दुर्भिक्षादि महादोष निवारणपरम्पराः।
कुर्वन्तु जगतः शान्ति जिन-श्रुत-मुनीश्वराः॥३॥

यत्संस्मरणमात्रेण विघ्नाः नश्यन्ति मूलतः।
कुर्वन्तु जगतः शान्ति जिन-श्रुत-मुनीश्वराः॥४॥

पदार्थान् लभंते प्राणी यत्प्रसादात्प्रसादतः।
कुर्वन्तु जगतः शान्ति जिन-श्रुत-मुनीश्वरा॥५॥

ॐ ह्रीं णमो अरहंताणं णमो जिणाणं ह्रां ह्रीं ह्रूं ह्रौं ह्रः अप्रतिचक्रे फट् विचक्राय झ्रौं झ्रौं स्वाहा। ऋद्धिमन्त्रभक्तिप्रसादात्सर्वेषां शान्तिर्भवतु।

विसूचिकाज्वरादिरोगविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो ओहिजिणाणं परमोहिजिणाणं शिरोरोगविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो सव्वोहिजिणाणं अक्षिरोगविनाशं भवतु। ओं ह्रीं अर्हं णमो अणंतोहिजिणाणं कर्णरोगविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो कोट्ठबुद्धीणं बीजबुद्धीणं ममात्मनि विवेकज्ञानं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो पदानुसारीणं परस्परविरोधविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो संभिण्णसोदाराणं श्वासरोगविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो पत्तेयबुद्धाणं प्रतिवादिविद्याविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो सयंबुद्धाणं कवित्वं पाण्डित्यं च भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो बोहियबुद्धाणं अन्यगृहीतं श्रतुज्ञानं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो उजुमदीणं सर्वशान्तिर्भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो विउलमदीणं बहुश्रुतज्ञानं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो दसपुव्वीण सर्ववेदिनो भवन्तु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो चउदसमुव्वीणं स्वसमय-परसमयवेदिनो भवन्तु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो अट्ठंगमहाणिमित्तकुसलाणं जीवितमरणादिज्ञानं भवन्तु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो वियणयट्टिपस्ताणं कामितवस्तुप्राप्तिर्भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो विज्जाहराणं उपदेशप्रदेशमात्रज्ञानं भवतु।
ओं ह्रीं अर्हं णमो चारणाणं नष्टपदार्थचिन्ताज्ञानं भवतु।ॐ ह्रीं अर्हं णमो पण्णसमणाणं आयुष्यावसानज्ञानं भवन्तु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो आगासगामिणं अन्तरीक्षगमनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो आसीविसाणं विद्वेषप्रतिहतं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो दिट्ठीविसाणं स्थावरजंगमकृतविघ्नविनाशानं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो उग्गतवाणं वचःस्तम्भनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो तत्ततवाणं अग्निस्तम्भनं भवतु॥

ॐ ह्रीं अर्हं णमो महातवाणं जलस्तम्भनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो घोरतवाणं विषरोगादिविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो घोरगुणाणं दुष्टमृगादिभयविनाशो भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो घोरगुणपरक्कमाणं लूतागर्भान्तिकावर्लिविनाशो भवतु।
ॐ ह्रीं अर्हं णमो घोरगुणचारिणं भूतप्रेतादिभयविनाशो भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो खिल्लोसहिपत्ताणं सर्वापमृत्युविनाशो भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो विप्पोसहियपत्ताणं गजमारीविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो सववीसहिपत्ताणं मनुष्यामरोपसर्गविनाशो भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो मणबलीणं वचबलीणं कायबलीणं अपस्मारिगोअजमारीविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो खीरसवीणं अष्टादशकुष्ठगण्डमालादिकविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो सप्पिसवीणं सर्वव्याधि-विनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो महुरसवीणं समस्तोपसर्गविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो अक्खीणमहाणसाणं अक्षीणऋद्धिर्भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो वड्ढमाणाणं राजपुरुषादिभयविनाशनं भवतु। ॐ ह्रीं अर्हं णमो अभिषसवीणं सव्वसाहूणं सर्वशान्तिर्भवतु।
ॐ ह्रीं अर्हं णमो भयवदो महदि महावीरवड्ढमाणबुद्धरिसीणं समाधिसुख भवतु चतुःषष्टिऋद्धिमन्त्रपूजनभक्तिप्रसादात् चतुःसंघानां सर्वशान्तिर्भवतु तुष्टिः पुष्टिश्च भवतु धनधान्यसमृद्धिर्भवतु रत्नत्रयं भवतु।
ॐ नमोऽर्हते भगवते श्रीमते श्रीमत्पार्श्वतीर्थंकराय श्रीमद्रत्नत्रयरूपाय दिव्यतेजोमूर्तये प्रभामण्डलमण्डिताय द्वादशगणसहिताय अनन्तचतुष्टयसहिताय समवसरणकेवलज्ञानलक्ष्मीशोभिताय अष्टादशदोषरहिताय षट्चत्वारिंशद्गुण-

संयुक्ताय परमेष्ठिपवित्राय सम्यग्ज्ञानाय स्वयम्भुवे सिद्धाय बुद्धाय परमात्मने परमसुखाय त्रैलोक्यमहिताय अनन्तसंसारचक्रपरिर्मदनाय अनन्तज्ञानदर्शनवीर्य-
सुखास्पदाय त्रैलोक्यवंशकराय सत्यब्रह्मणे उपसर्गविनाशकराय घातिकर्मक्षयंकराय अजराय अभवाय ऋष्यार्यिकाश्रावकश्राविकाप्रमुखचतुःसंघोपर्सविनाशकाय अघातिकर्मविनाशकाय देवाधिदेवाय नमो नमः। पूर्वोक्तमन्त्राणां पूजन-भक्तिप्रसादात् ऋष्यार्यिका-श्रावक-श्राविकाणां सर्वक्रोधमानमाया-
लोभहास्यरत्यरति-शोकभय-जुगुप्सास्त्रीपुरुषनपुंसकवेदविनाशनं भवतु।
मिथ्यात्वरागद्वेषमोह-मत्सरासूयेर्ष्याविभाव-विकार-विषाद-प्रमाद-कषाय-विकथा-
विनाशनं भवतु। सर्वपंचेन्द्रियविषयेच्छास्नेहाशारौद्राकुलताव्याधिदीनतापापदोष विरोधविनाशनं भवतु। सर्वममकरी विकल्प निद्रातृष्णाधिताप दुःख वैराहंकार संकल्प विमशो भवतु। सर्वाहारभयमैथुनपरिग्रहसंज्ञाविनाशो भवतु।
सर्वोपसर्गाविघ्नराजचोरदुष्टमृगेहलोकपरलोकाकस्मान्मरणवेदनाशरणात्राण भयविनाशो भवतु। सर्वक्षयरोगकुष्टरोगज्वरातिसारादिरोगविनाशो भवतु॥
सर्वनरगजगोमहिषधान्यवृक्षगुल्मपत्रफलमारीराष्ट्रदेशमारीविश्वमारीविनाशो भवतु।
सर्वमोहनीयज्ञानावरणीयदर्शनावरणीयवेदनीयनामगोत्रायुरन्तरायकर्मविनाशनं भवतु॥

पुण्याहवाचन

शान्तियज्ञ में बैठे हुए महानुभावों द्वारा शान्तिधारा कराते हुए निम्नानुसार पुण्याहवाचन करावें :-

ॐ पुण्याहं पुण्याहं लोकोद्योतनकरा अतीतकालसंजाता निर्वाण-सागरप्रभृतयश्चतुर्विंशतिपरमदेवा: व: प्रीयन्ताम् प्रीयन्ताम्। (धारा)
ॐ सम्प्रतिकालसंभवा वृषभादिवीरान्ताश्चतुर्विंशतिपरमजिनेन्द्रा: व: प्रीयन्ताम् प्रीयन्ताम्। (धारा)
ॐ भविष्यत्कालाभ्युदयप्रभवा महापद्मादिचतुर्विंशतिभविष्यत्परमदेवा: व:

प्रीयन्ताम् प्रीयन्ताम्। (धारा)

ॐ विंशति परमदेवा: व: प्रीयन्ताम् प्रीयन्ताम्। (धारा)
ॐ वृषभसेनादिगणधरदेवा व: प्रीयन्ताम् प्रीयन्ताम्। (धारा)
ॐ सप्तर्द्धिविशोभिता: कुन्दकुन्दाद्यनेकदिगम्बरसाधुचरणा: व: प्रीयन्तां प्रीयन्ताम्। (धारा)

इह वान्यनगरग्रामदेवतामनुजा: सर्वे गुरुभक्ता: जिनधर्मपरायणा भवन्तु।
दानतपोवीर्यानुष्ठानं नित्यमेवास्तु। सर्वजिनधर्मभक्तानां धनधान्यैश्वर्यबलद्युतियश:
प्रमोदोत्सवा: प्रवर्तन्ताम्।
तुष्टिरस्तु, पुष्टिरस्तु, वृद्धिरस्तु, कल्याणमस्तु, अविघ्नमस्तु, आयष्यमस्तु, आरोग्यमस्तु, कर्मसिद्धिरस्तु, इष्टसम्पतिरस्तु, काममांगल्योत्सवा: सन्तु, पापानि शाम्यन्तु, घोराणि शाम्यन्तु, पुण्यं वर्धताम्, धर्मोवर्धताम्, श्रीवर्धताम्, कुलं गोत्रं चाभिवर्धताम्, स्वस्ति भद्रं चास्तु, आयुष्यमस्तु, क्ष्वीं क्ष्वीं हं स: स्वाहा।
श्रीमज्जिनेन्द्रचरणारविन्देष्वानन्दभक्ति: सदास्तु।
तदनन्तर शान्तिपाठ और विसर्जनपाठ पढ़ें॥


स्रोत: जैन विधि विधान (सं. पण्डित अभयकुमार जैन, अखिल भारतीय जैन युवा फैडरेशन), पृष्ठ ३९ से ४८