श्री महावीरजयन्ती पूजन (कवि राजमल पवैया) | Shri Mahavirajayanti Pujan (Rajmal Pavaiya)

श्री महावीरजयन्ती पूजन

महावीर की जन्म जयन्ती का दिन जग में है विख्यात।
चैत्र शुक्ल की त्रयोदशी को हुआ विश्व में नवल प्रभात॥
भावना भवनाशिनी।
मोह भ्रम अज्ञान वश यह आत्मा भव वासिनी॥
कुण्डलपुर वैशाली नृप सिद्धार्थराज गृह जन्म लिया।
माता त्रिशला धन्य हो गई वर्धमान रवि उदय हुआ॥
इन्द्रादिक ने मंगल गाये गिरि सुमेरु पर कर नर्तन।
एक सहस्त्र आठ कलशों से क्षीरोदधि से किया न्हवन॥
तीन लोक में आनन्द छाया घर-घर मंगलाचार हुआ।
दशों दिशायें हुई सुगन्धित प्रभु का जय जयकार हुआ॥
दुखी जगत् के जीवों का प्रभु के द्वारा उपकार हुआ।
निज स्वभाव जप मोक्ष गये प्रभु सिद्ध स्वपद साकार हुआ॥
मैं भी प्रभु के जन्म महोत्सव पर पुलकित हो गुण गाऊँ।
अष्ट द्रव्य से प्रभु चरणों की पूजन करके हर्षाऊँ॥

ॐ ह्रीं चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्री महावीर जिनेन्द्र अत्र अवतर अवतर संवौषट्, अत्र तिष्ट तिष्ठ ठ ठ अत्र मम सन्निहितो भव-भव वषट्।

क्षीरोदधि का क्षीर वर्ण सम भाव नीर लेकर आऊँ।
प्रभु चरणों में भेंट चढाऊँपरम शांत जीवन पाऊँ॥
महावीर के जन्म दिवस पर महावीर प्रभु को ध्याऊँ।
महावीर के पथ पर चल कर महावीर सम बन जाऊँ॥१॥

ॐ ह्रीं चैत्र शुक्ल त्रयोदश्यो जन्ममंगलप्राप्त श्री महावीर जिनेन्द्राय जन्मजरामृत्यु विनाशनाय जल नि।

मलयागिरि चन्दन से उत्तम गंध स्वयं की प्रगटाऊँ।
निज स्वभाव साधन से स्वामी शाश्वत शीतलता पाऊँ॥महा॥२॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय संसारताप विनाशनाय चन्दन नि।

शुभ्र अखण्डित धवलाक्षत ले भावसहित प्रभु गुणगाऊँ।
निज स्वरुप की महिमा गाऊँअनुपम अक्षय पद पाऊँ॥महा॥३॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयो दश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय अक्षयपद प्राप्त ये अक्षत नि स्वाहा।

कल्पवृक्ष के पुष्प मनोहर भावमयी लेकर आऊँ।
पर परणति से विमुख बनूँ निष्काम नाथ मैं बन जाऊँ॥महा॥४॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय कामबाण विध्वंसनाय पुष्पं नि.।

षट रस नैवेद्य अनूठे भाव पूर्ण लेकर आऊँ।
निज परणति में रमण करूँ मैं पूर्णतृप्त प्रभु बन जाऊँ॥महा.॥५॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमाहवीर जिनेन्द्राय क्षुधारोग विनाशनाय नैवेद्यं नि।

स्वर्ण थाल में रत्नदीप निज भावों को लेकर आऊँ।
केवलज्ञान प्रकाश सूर्य की ज्योति किरण निजप्रगटाऊँ॥महा॥६॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्रशुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय मोहांधकार विनाशनाय दीपं नि।

दशगन्धों की दिव्य धूप मैं शुद्ध भाव की ही लाऊँ।
दश धर्मों की परम शक्ति से अष्ट कर्म रज विघटाऊँ॥ महा॥७॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय अष्ट कर्म दहनाय धूप नि स्वाहा।

विविध भाँति के सुर फल प्रभु परम भावना मय लाऊँ।
महामोक्ष फल पाऊँ स्वामी फिर न लौट भव में आऊँ॥ महा॥८॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्र शुक्ल त्रयोदश्या जन्ममंगलप्राप्त श्रीमहावीर जिनेन्द्राय मोक्ष फल प्राप्तये फल नि।

जल फलादि वसु द्रव्य अर्घ शुभ ज्ञानभाव का ही लाऊँ।
साम्य भाव चारित्र धर्म पा निज अनर्घ पदवी पाऊँ॥ महा॥९॥

जयमाला

जन्म दिवस श्री वीर का गाओ मंगल गान।
आत्म ज्ञान की शक्ति से होता निज कल्याण॥१॥

इस अखिल विश्व में जब प्रभु हिंसा का राज्य रहा था।
तब सत्य शांति सुख विलय कर पापों का स्रोत बहा था॥२॥

ले ओट धर्म की पापी अन्याय पाप करते अति।
वे धर्म बताते थे “वैदिक हिंसा हिंसा न भवति”॥३॥

अगर जगत् में सुख होता तो तीर्थंकर क्यों इसको तजते।
पुण्यों का आनन्द छोड़कर निज स्वभाव चेतन क्यों भजते॥
पशु बलि, जन बलि, यज्ञों में होती थी जब अति भारी।
“स्त्री शौद्रनाधीयताम्” का आधिपत्य था भारी॥४॥

जगती तल पर होता था हिंसा का तांडव नर्तन।
उत्पीडित विश्व हुआ लख पापों का भीषण गर्जन॥५॥

जब-जग ने त्राहि त्राहि की अरु पृथ्वी काँपी थर थर।
तब दिव्य ज्योति दिखलाई आशा के नभ मण्डल पर॥६॥

भारत के स्वर्ण सदन में अवतरित हुए करुणामय।
श्री वीर दिवाकर प्रगटे तब विश्व हुआ ज्योतिर्मय॥७॥

आगमन वीर का लखकर सन्तुष्ट हुआ जग सारा।
अन्यायी हुए प्रकम्पित पापों का तजा सहारा॥८॥

पतितों दलितों दीनों को तब प्रभु ने शीघ्र उठाया।
अरु दिव्य अलौकिक अनुपम जग को सन्देश सुनाया॥९॥

पापी को गले लगाना पर घृणा पाप से करना।
प्रभु ने शुभ धर्म बताया दुख कष्ट विश्व के हरना॥१०॥

ये पुण्य पाप की छाया ही जग में सदा भ्रमाती।
पर द्रव्यों की ममता ही चारों गति में अटकाती॥११॥

अब मोह ममत्व विनाशो समकित निज उर में लाओ।
तप संयम धारण करके निर्वाण परम पद पाओ॥१२॥

हे धर्म अहिंसामय ही रागादिक भाव है हिंसा।
रत्नत्रय सफल तभी है उर में हो पूर्ण अहिंसा॥१३॥

निज के स्वरूप को देखो निज का ही लो अवलम्बन।
निज के स्वभाव से निश्चित कट जायेंगे भव बन्धन॥१४॥

है जीव समान सभी ही एकेन्द्रिय या पंचेन्द्रिय।
हैं शुद्ध सिद्ध निश्चय से चैतन्य स्वरुप अनिन्द्रिय॥१५॥

“केवलि पण्णंतं धम्मं शरण पव्वज्जामी” से।
जग हुआ मधुर गुंजारित प्रभु की निर्मल वाणी से॥१६॥

तत्त्वों के सम्यक् निर्णय का यह स्वर्णिम अवसर आया है।
संसार दुखों का सागर है दिन दो दिन नश्वर काया है॥
पर हाय सदा हम भूले उपदेश वीर के अनुपम।
जाते अधर्म के पथ पर छाया अज्ञान निविड़तम॥१७॥

हम रूढ़िवाद के बन्धन में जकड़े हुए खड़े हैं।
अवनति के गहरे गड्ढे में बेसुध हुए पड़े हैं॥१८॥

इससे अब तो हम चेतें श्री वीर जयन्ती आयी।
भूमण्डल के जीवों को नूतन सन्देशा लायी॥१९॥

चेतो चेतो हे वीरों अब नहीं समय सोने का।
आलस्य मोह निद्रा में अवसर है न खोने का॥२०॥

कर्तव्य धर्ममय पालों अरु त्यागो कर्म निरर्थक।
तब वीर जयन्ति मनाना होगा अनुपम सार्थक॥२१॥

श्री वर्धमान सन्मति को अतिवीर वीर को वन्दन।
है महावीरस्वामी का अति विनय भाव से अर्चन॥२२॥

आशीर्वाद दो हे प्रभु हम द्रव्य दृष्टि बन जायें।
रागादि भाव को जयकर परमात्म परमपद पायें॥२३॥

ॐ ह्रीं श्री चैत्रशुक्लत्रयोदश्यां जन्ममंगलप्राप्त श्री महावीराय अर्घ्यं नि

वीर जयन्ती दे रही शुभ संदेश महान्।
प्राणिमात्र में प्रेमकर करो आत्म कल्याण॥

इत्याशीर्वाद:

जाप्यमंत्र- ॐ ह्रीं श्री महावीर जिनेन्द्राय नम:।


Artist: कवि राजमल जी पवैया
स्रोत: जैन पूजांजलि (श्री रूपचन्द्र सुशीलाबाई दि. जैन ग्रंथमाला, विदिशा, १९९२), पृष्ठ १४१ से १४५