श्री दशलक्षण धर्म पूजन
रचयिता: राजेश कासलीवाल, उज्जैन
पूर्ण पाठ नीचे दिया है, मूल PDF (6 पृष्ठ) सबसे नीचे संलग्न।
॥श्री दशलक्षण धर्म पूजन॥
रचियता - राजेश कासलीवाल, उज्जैन
(स्थापना)
(छंद अडिल्ल)
क्षमा मार्दव आर्जव शौच रु सत्य वर्य।
संयम तप त्याग आकिंचन ब्रह्मचर्य॥
दशलक्षण युत् धर्म आत्मस्वभाव है।
यही मोक्ष है सुखकर मोक्ष उपाव है॥
(दोहा)
परिणति पावन हो प्रभु, धर्म हृदय में धार।
द्रव्य भाव मय अर्चना, लक्षण दसों प्रकार॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्म! अत्र अवतर अवतर संवौषट् इत्याह्वाननम्।
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्म! अत्र तिष्ठ तिष्ठ ठः ठः इति स्थापनम्।
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्म! अत्र मम सन्निहितो भव भव वषट् सन्निधिकरणम् परि पुष्पांजलि क्षिपेत।
(छंद अवतार)
निजभाव भूल मतिमान, मिथ्यामल धारे।
धर-धर्म, रोग-अवसान, जन्म-मरण सारे॥
दशलक्षण धर्म महान, आत्म स्वभाव सही।
अन्तर में सौख्य निधान, लें निजभाव मही॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमा-मार्दव-आर्जव शौच सत्य-संयम-तप-त्याग आकिञ्चन्य-ब्रह्मचर्येति दशलक्षणधर्माय जन्म-जरा-मृत्युविनाशनाय
जलं निर्वपामीति स्वाहा।
अरि-क्रोध अन्य अरि कौन, क्यों आताप करें।
धर-धर्म रहो निज भौन, भाव क्षमादि धरें॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय संसारतापविनाशनाय चन्दनं निर्वपामीति स्वाहा।
लघु ना गुरू जग में कोय, मान न ठान अरे।
धर-धर्म सभी मद खोय, अक्षय पद सुमरें॥
दशलक्षण धर्म महान, आत्म स्वभाव सही।
अन्तर में सौख्य निधान, लें निजभाव मही॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय अक्षयपदप्राप्तये अक्षतान् निर्वपामीति स्वाहा।
छल-बल माया कटु काम, क्लेश विशेष करें।
धर-धर्म सदा निष्काम, ऋजु परिवेश धरें॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय कामबाणविध्वंसनाय पुष्पं निर्वपामीति स्वाहा।
पर से सुख की अभिलाष, भव दुख की जननी।
धर-धर्म लोभ सब नाश, क्षुत् तृष्णा हरनी॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय क्षुधारोगविनाशनाय नैवेद्यं निर्वपामीति स्वाहा।
हो सत्य तत्त्व परकाश, संशय मोह टले।
धर-धर्म अज्ञतम नाश, प्रज्ञा दीप जले॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय मोहान्धकारविनाशनाय दीपं निर्वपामीति स्वाहा।
सब दोष विनाश अनूप-, संयम शोभित हो।
धर-धर्म अनल तप धूप, निजगृह सुरभित हो॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय अष्टकर्मविध्वंसनाय धूपं निर्वपामीति स्वाहा।
परभाव परिग्रह त्याग, ब्रह्म स्वरूप लखें।
धर-धर्म तजें सब राग, शिवफल स्वाद चखें॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय मोक्षफलप्राप्तये फलं निर्वपामीति स्वाहा।
उत्तम पद सम्यक् सार, धर्म प्रसिद्ध कहें।
धर-धर्म तजें संसार, निजपद सिद्ध लहें॥ दशलक्षण धर्म…
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्माय अनर्घ्यपदप्राप्तये अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
दश धर्मों के अर्घ्य
(दोहा)
ज्ञान रहे बस ज्ञान में, तहां क्रोध ना होय।
दोष न पर में आप में, क्षमा धरम है सोय॥
(छंद गीतिका)
पर वस्तु में ना दोष देखें रोष चित से परिहरें।
जग में न कोई इष्ट है न अनिष्ट कोई द्रव्य रे॥
निज में रहें यह धर्म हैं उत्तम क्षमा का मर्म है।
वह क्रोध जो परभाव है उपयोग का ना कर्म है॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमाधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
पर से लघु गुरु मानना, मान महा दुःख रूप।
सर्व जीव हैं सिद्ध सम, मार्दव धर्म स्वरूप॥
भूलकर निज आतमा पर से प्रभुता हीनता।
है मान हेतु-चहुंगति तज भज स्वयं स्वाधीनता॥
निज मान निज को धर्म मार्दव भाव उत्तम है यही।
समभाव धर परभाव तज पावें शिवालय की मही॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तममार्दवधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
निज सुख निज से भोगना, सरल आत्म परिणाम।
छोड़ कुटिलता सर्व ही, आर्जव आनन्द धाम॥
पर द्रव्य में सुख खोजने की चाल छल बल कुटिलता।
सब यत्न निष्फल ही रहे बस हाथ आई विकलता॥
सुखकंद है निज आतमा निज में रहो आनंद लहो।
निर्दोष उत्तम धर्म आर्जव धर सदा सुख में रहो॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमआर्जवधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
वैभव अपना भूलकर, पर से जो अभिलाष।
पाप मूल वह लोभ है, परम शौच का नाश॥
मैं एक हूँ मैं शुद्ध हूँ परिपूर्ण हूँ तब लोभ क्यों।
ना चाह पर से एक कण की रह सकेगा क्षोभ क्यों॥
अस्पर्श पर से नित रहे पर अशुचि आशा जन्य है।
अस्पर्शता पहिचानना ही शौच उत्तम धन्य है॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमशौचधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति निर्वपामीति स्वाहा।
वचन कथन व्यवहार है, सत् सम्यक् पहिचान।
सत् सन्मुख परिणाम ही, उत्तम सत्य महान॥
उत्पाद व्यय ध्रुव युक्त सत् है ज्ञान सत् का सत्य है।
सम्यक्त्व प्रज्ञा चरण शिवपथ ज्ञान पथ का सत्य है॥
हो असत् का परिहार सत् का भान उत्तम सत्य है।
सत् में निरत प्रज्ञा निरंतर ध्यान उत्तम सत्य है॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमसत्यधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
चित थिर निज में ही रहे, गमन न भ्रमता ज्ञान।
प्राणी रक्षा हो स्वयं, इंद्रिय मन वश जान॥
प्रमाद युत् परिणाम हिंसा-वासना का मूल है।
हो ज्ञान ज्ञायक में सुथिर संयम नियम अनुकूल है॥
वासना तज वास निज में रक्षा करें निज धर्म की।
यम नियम संयम धर्म उत्तम शर्म-शिव के मर्म की॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमसंयमधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
निस्तरंग प्रतपन करें, हो स्वरूप विश्रान्त।
तप निरोध-इच्छा तथा, निर्जर कर्म नितान्त॥
चैतन्य में परिणाम की विश्रांति शांति तप सही।
सब कष्ट को जो नष्ट करता कष्टप्रद तप है नहीं॥
है भवातप का नाश हेतु आनन्द सेतु तप महा।
रे साधकों को प्रिय सदा ही धर्म उत्तम तप कहा॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमतपोधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
त्याग राग की आग को, त्याग द्वेष मय क्लेश।
कर्म त्याग जो धर्म लहे, रहे न विप्लव शेष॥
पर वस्तु को निज मान ग्रहता कर्ता बना भोक्ता बना।
पर ग्रहण कण ना हो सका ना कर सका ना भोगना॥
यह ज्ञान प्रत्याख्यान है यह दान निज को शांति का।
यह धर्म उत्तम त्याग है परभाव का चिर भ्रांति का॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमत्यागधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
परिग्रह चिंता व्यर्थ की, तज दो आतमराम।
चिद् वैभव के हो धनी, नंत गुणों के धाम॥
परद्रव्य में परभाव में मूर्च्छित परिग्रह पाप हैं।
आकुल रहे व्याकुल रहे सब व्यर्थ के संताप हैं॥
बाह्य अंतर तज परिग्रह आनन्द मुनिवर भोगते।
रे! धर्म आकिंचन्य उत्तम धर बचें भवरोग ते॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमआकिंचन्यधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
ब्रह्म स्वरूपी आतमा, रमण भाव अभिराम।
तजें विषय विष वासना, परिणति हो निष्काम॥
परद्रव्य में निज ज्ञान का नित डोलना व्यभिचार है।
अपनत्व का कर्तृत्व का रतिभाव का कुविचार है॥
सम्यक्त्व सम्यकज्ञान रमना-आत्म में अब हो सदा।
उत्तम धरम यह ब्रह्मचर्य सदैव साधक सम्पदा॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमब्रह्मचर्यधर्माङ्गाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
जयमाला
(दोहा)
वीतरागता धर्म है, लक्षण दश शुभ जान।
क्षमादि उत्तम सर्व ही, पावन परम महान॥
(छंद चौपाई)
उत्तम क्षमा क्रोध निरवारा, मार्दव मान मिटावन हारा।
उत्तम आर्जव माया नाशी, शौच लोभ कषाय विनाशी॥
धर्म शांतिमय है सुखकारी, मंगलमय मंगल करतारी।
धर्म भवोदधि तारणहारा, वीतरागता धर्म हमारा॥
सत्य धर्म सत्पथ दिखलावे, उत्तम संयम शिवमग धावे।
उत्तम तप है करम विनाशी, त्याग दिखावे निजगुण राशी॥
धर्म रत्नत्रय भूषण सोहे, धर्मधार साधक मनमोहे।
धर्म जीव को शिवकरतारा, वीतरागता धर्म हमारा॥
धर्म आकिंचन मुनिगण धारे, सर्व परिग्रह को निरवारे।
उत्तम ब्रह्मचर्य जस गावें, महाशील धर शिवपद पावें॥
लक्षण दशयुत धर्म एक ही, साध्य साधना धर्म एक ही।
धर्म सर्व सुगुण धरनारा, वीतरागता धर्म हमारा॥
उत्तम पद समकित दिखलावे, उत्तम सब जग में जस पावे।
उत्तम पंच परम पद पावें, उत्तम पंचम गति पहुंचावें॥
धर्मधुरंधर श्री अरिहंता, धर्म शिरोमणि सिद्ध महंता।
धर्म साधुगण ने उरधारा, वीतरागता धर्म हमारा॥
ॐ ह्रीं श्रीउत्तमक्षमा-मार्दव-आर्जव शौच सत्य-संयम-तप-त्याग-आकिञ्चन्य-ब्रह्मचर्येतिदशलक्षणधर्माय जयमालापूर्णार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
(दोहा)
दशलक्षण युत् धर्म को, वंदन बारम्बार।
अष्ट द्रव्य से पूजकर, अन्तर में अवधार॥
पुष्पांजलि क्षिपेत्।
मूल दस्तावेज़ (PDF):
- Shri_Dashlakshan_Dharm_Pujan_Rajesh_Kasliwal.pdf (0.2 MB, 6 पृष्ठ)
स्रोत: Jain Granth E Library (Telegram), t.me/jainegranth/60348।