कृत्रिम व अकृत्रिम चैत्यालयों के अर्घ | Kritrim Va Akritrim Chaityalayon Ke Arghya

कृत्रिम व अकृत्रिम चैत्यालयों के अर्घ

भूत भविष्यत् वर्तमान की तीस चौबीसी मैं ध्याऊँ ।
चैत्य चैत्यालय कृत्रिमाकृत्रिम, तीन लोक के मन लाऊँ ।।

ॐ ह्रीं त्रैलोक्य सम्बन्धी तीस चौबीसी, त्रिलोक सम्बन्धी कृत्रिमाकृत्रिम चैत्याचैत्यालयेभ्य अर्घ्यं नि.

वसुकोटि छप्पन लाख ऊपर, सहस सत्याणव मानिये ।
शतच्यार पै गिनले इक्यासी, भवन जिनवर जानिये ।।
तिहुंलोक भीतर सासते, सुर असुर नर पूजा करें ।
तिन भवन को हम अर्घ लेकै, पूजि है जग दुख हरैं ।।

ॐ ह्रीं त्रैलोक्य सम्बन्ध्यष्टकोटि-षट्पंचाशल्लक्ष-सप्तनवतिसहस्र चतु शतैकाशीति अकृत्रिम-जिन-

चैत्य भक्ति आलोचना चाहुं, कायोत्सर्ग अघ नासन हेत ।
कृत्रिमाकृत्रिम तीन लोक में , राजत हैं जिन बिंब अनेक ।।
चतुर्निकाय के देव जजैं, ले अष्ट द्रव्य निज कुटुम्ब समेत ।
निज शक्ति अनुसार जजूं मैं, कर समाधि पाऊँ शिवखेत ।।

पुष्पांजलि क्षेपण

पूर्व मध्य अपरान्ह की बेला, पूर्वाचार्यों के अनुसार ।
देव वन्दना करूँ भाव से, सकल कर्म की नासनहार ।।
पंच महा गुरु सुमिरन करके, कायोत्सर्ग करूँ सुखकार ।
सहज स्वभाव शुद्ध लख अपना, जाऊंगा मैं अब भव पार ।।

(कायोत्सर्ग पूर्वक नौ बार णमोकार मंत्र की जाप्य करें ।)
कृत्रिम व अकृत्रिम चैत्यालयों के अर्घ (संस्कृत)
कृत्याकृत्रिम-चारु-चैत्यानिलयान् नित्यं त्रिलोकीगतान् ।
वन्दे भावनव्यंतरान् द्युतिवरान् स्वर्गामरावासगान् ।।
सद्गन्धाक्षत-पुष्पदाम-चरुकैः, सद्दीप धूपैः फलैः ।
द्रव्यैर्नीरिमुखैर्यजामि सततं दुष्कर्मणां शान्तये ।।१।।

ॐ ह्रीं कृत्रिमाकृत्रिम चैत्यालय-संबंधि जिन बिम्बेभ्योऽर्घ्य नि. ।

वर्षेषु वर्षान्तर-पर्वतेषु नन्दीश्वरे यानि च मन्दरेषु ।
यावंति चैत्यायतनानि लोके, सर्वाणि वन्दे जिनपुंगवानां ।।२।।

अवनि-तल-गतानां कृत्रिमाकृत्रिमाणां,
वन-भवन-गतानां दिव्य-वैमानिकानाम् ।
इह मनुज-कृतानां देवराजार्चितानां,
जिनवर-निलयानां भावतोऽहं स्मरामि ।।३।।

जम्बू-धातकि-पुष्करार्द्ध-वसुधा क्षेत्र त्रये ये भवाश्-
चन्द्रांभोज-शिखंडि-कण्ठ-कनक-प्रावृड्घनाभा-जिनाः ।
सम्यग्ज्ञान-चरित्र-लक्षण-धराः दग्धाष्ट-कर्मेन्धनाः,
भूतानागत-वर्तमान-समये तेभ्यो जिनेभ्यो नमः ।।४।।

श्रीमन्मेरौ कुलाद्रौ रजतगिरिवरे शाल्मलौ जम्बुवृक्षे,
वृक्षारे चैत्यवृक्षे रतिकर-रुचिके कुण्डले मानुषां के ।
इक्ष्वाकारेंऽजनाद्रो दधिमुख-शिखरे व्यन्तरे स्वर्गलोके,
ज्योतिर्लोकेऽभिवन्दे भवनमहितले यानि चैत्यालयानि ।।५।।

द्वौ कुन्देन्दु-तुषार-हार-धवलौ द्वाविन्द्र-नील-प्रभौ ।
द्वौ बन्धूक-सम-प्रभौ जिनवृषौ द्वौ च प्रियंगु प्रभौ ।
शेषाः षोडश-जन्ममृत्युरहिताः सन्तप्तः हेम प्रभाः,
ते संज्ञानदिवाकराः सुरनुताः सिद्धिं प्रयच्छन्तु नः ।।६।।

ॐ ह्रीं त्रिलोक-सम्बन्धित कृत्रिमाकृत्रिम चैत्यालयेभ्योऽर्घ्य नि. ।

इच्छामि भंते चेइयभत्ति काओसग्गो कओ तस्सालोचेंओ ।
अहलोय तिरियलोय-उड्ढलोयम्मि किट्टिमाकिट्टिमाणि जाणि जिणचेइयाणि
ताणि सव्वाणि तीसुवि लोयेसु भवण-वासिय-बाण-विन्तर-जोइसिय
कप्पवासित्ति चउव्विहादेवा सपरिवारा दिव्वेण गंधेण, दिव्वेण फुफ्फेण
दिव्वेण धूवेण, दिव्वेण चुण्णेण, दिव्वेण वासेण, दिव्वेण ह्वाणेण
णिच्चकालं अच्चन्ति पुज्जन्ति वन्दन्ति णमस्संति । अहमवि इह संतो
तत्थ सत्ताई णिच्चकालं अच्चेमि पुज्जेमि वन्दामि णमस्सामि ।
दुक्खक्खओ कम्मक्खओ बोहिलाओ सुगइगमणं समहिमरणं
जिणगुणसंपत्ती होउ मज्झं ।।

(इत्याशीर्वादः । पुष्पांजलिं क्षिपेत्)
अथ पौर्वाह्णिक देववन्दनायां पूर्वाचार्यानुक्रमेण सकल-
कर्मक्षयार्थ भाव पूजा-वन्दना स्तवसमेतंश्री सिद्धभक्ति-कायोत्सर्ग
करोम्यहम् ।
ताव कार्य पावकम्मं दुच्चरियं वोस्सरामि ।
णमो अरिहंताणं णमो सिद्धाणं णमो आईरियाणं ।
णमो उवज्जायाणं णमो लोए सव्वसाहूणं ।।

(नौ बार णमोकार मंत्र का जाप्य करना चाहिये ।)


स्रोत: करलो जिनवर की पूजन (पंडित सदासुख ग्रन्थमाला, अजमेर), पृष्ठ १०२ से १०४
स्रोत: पूजन-पाठ-प्रदीप (सातवां संस्करण, देहली), पृष्ठ ५६ से ५७