स्थापना
(छप्पय)
रतनवृष्टि सो करत, धनद सुरपति आज्ञा सिर।
मास अगाऊ षट् सो, अर नव मास लगा झिर॥
जनक-सदन लछमी निधि सोहत, उपमा किन मति?
जननि सुपन लख विमल गरभमें, आये श्रीपति॥
इहि विधि अनन्त महिमा धरन, सुख-समुद्र आनंद करन।
दुख हरन स्थापन कर भविक, मन वच तन पूजत चरन॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्ताः-श्रीवृषभादिवीरान्तचतुर्विंशतिजिनसमूह ! अत्र अवतर अवतर संवौषट्। (इत्याह्वाननम्)
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्ताः-श्रीवृषभादिवीरान्तचतुर्विंशतिजिनसमूह ! अत्र तिष्ठ तिष्ठ ठः ठः। (इति स्थापनम्)
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्ताः-श्रीवृषभादिवीरान्तचतुर्विंशतिजिनसमूह ! अत्र मम सन्निहितो भव भव वषट्। (इति सन्निधीकरणम्)
अष्टक
(गीतिका छन्द)
शुचि कनक कुम्भ लीयो सो भरकरि, नीर उज्ज्वल छान कैं।
निरवारने तिरषा सु कारन, कुमति उर बिच भान कैं॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥१॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो जन्मजरामृत्युविनाशनाय जलं निर्वपामीति स्वाहा।
शीतल सु चन्दन दुखनिकन्दन, मलयगिरि मनभावनो।
केशर कपूर मिलाय श्री जिनराज पूजन लावनो॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥२॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो संसारतापविनाशनाय चन्दनं निर्व०
सुन्दर प्रकाश उजास अक्षत, चन्द्रज्योति प्रकाशते।
मोती समान अखंड धोकर, पूँज पावत भाषते॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥३॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्योऽक्षयप्राप्तये अक्षतान् निर्वपामीति०
उत्कृष्टसों उत्कृष्ट पहुप, सुगंध सरस सुहावने।
अरु कामको निर्मूल कारन, चढ़त श्रीजिन पावने॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥४॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो कामबाणविध्वंसनाय पुष्पं निर्व०
रस रसत सरस सुहात नेत्रन, अमल शुद्ध पिछान कैं।
जिनराज चरन चढ़ाय प्रीतम, क्षुधा भागत जान कैं॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥५॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो क्षुधारोगविनाशनाय नैवेद्यं निर्व०
दीपक प्रकाश सुहात सुन्दर, पात्रमें धर लाय कैं।
अज्ञान-तिमिर विनाश कारन, करत आरति गाय कैं॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥६॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो मोहांधकारविनाशनाय दीपं निर्व०
चन्दन सु अगर सुगंध सुन्दर, मलय धूप दशांग सो।
खेवहूँ सु पावक माहिं जिन तट, जरत कर्म कुसंग सो॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥७॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो अष्टकर्मदहनाय धूपं निर्वपामीति०
खारक बदाम सो लायची, लौंगादि पुंगीफल सुधे।
जिनराज चरन चढ़ाय अनुक्रम, मुकति-फल पावत बुधे॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥८॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो मोक्षफलप्राप्तये फलं निर्वपामीति०
जल गंध अक्षत पुष्प नेवज, दीप धूप सु फल भले।
ये द्रव्य अरघ बनाय रुचिकर, चढ़त श्रीजिन अघ टले॥
छप्पन सो देवी करत सेवा, सरस उत्सव ठानि कैं।
हरषायकर जिनचरन पूजत, सरब आरत हानि कैं॥२॥
ॐ ह्रीं गर्भकल्याणकप्राप्तेभ्यो श्रीवृषभादिवीरान्तेभ्यो अनर्घ्यपदप्राप्तयेऽर्घ्यं निर्वपामीति०
प्रत्येक पूजा
(चौपाई)
दोज अषाढ़ कृष्ण पखवारा, सरवारथसिधिसों अवतारा।
नाभिरायके घर सुखदाये, मरुदेवी के उर में आये॥१॥
ॐ ह्रीं आषाढ़कृष्णद्वितीयादिने गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीऋषभदेवाय अर्घ्यं निर्वपामीति०
जेठ अमावस वदि दिन सारा, विजय विमान त्याग अवतारा।
जितशत्रू घर त्रिय सुखधामा, विजया कूख बसे अभिरामा॥२॥
ॐ ह्रीं ज्येष्ठकृष्णाऽमावस्यायां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीअजितजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
फागुन सुदी आठें दिन खासा, ग्रैवेयकको तजकर वासा।
नृप जितारि रमणी गुण सारे, नाम सुसेना गर्भ पधारे॥३॥
ॐ ह्रीं फाल्गुनशुक्लाष्टम्यां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीसम्भवजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
विजय विमान त्याग थिति भाना, सुदि वैशाख षष्टमी ठना।
संवरराय त्रिया गुण खरे, सिद्धार्थ घर अवतरे॥४॥
ॐ ह्रीं वैशाखशुक्लषष्टीदिने गर्भमंगलमंडिताय श्रीअभिनन्दनजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
सावन सुदि दोयज दरसाये, विजय विमान त्यागकर आये।
नृपति मेघप्रभ तिय सुखकारा, नाम मंगला उर अवतारा॥५॥
ॐ ह्रीं श्रावणशुक्लद्वितीयादिने गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीसुमतिनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
माघ वदी छठ दिन अभिरामा, ऊरध ग्रैवेयक तज धामा।
धारनीश राजा सुख पाये, मात सुसीमाके उर आये॥६॥
ॐ ह्रीं माघकृष्णषष्टीदिने गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीपद्मप्रभजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
भादव सुदि छठ मंगलकारी, सुप्रतिष्ठत राजा गुणधारी।
माता पृथ्वीके उर आए, मध्यम ग्रैवेयकतैं आए॥७॥
ॐ ह्रीं भाद्रपदशुक्लषष्टीदिने गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीसुपार्श्वनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
चैत वदी पंचमी शुभ थानै, वैजयंत तजिकैं सो विमानै।
मात सु लक्ष्मणाके उर आए, महासेन राजा मन भाए॥८॥
ॐ ह्रीं चैत्रकृष्णपंचम्यां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीचन्द्रप्रभजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
आरनसे तजकर परजायो, रामादेवी के उर जायो।
नृप सुग्रीव महा उतसायो, फागुन वदि नवमी दिन गायो॥९॥
ॐ ह्रीं फाल्गुनकृष्णनवम्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीपुष्पदन्तजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
चैत्र वदी आठें तिथि खासी, अच्युत स्वर्ग तजकें सुखरासी।
दृढरथ भूप सुनंदा देवी, उपजे कूख सबन सुख लेवी॥१०॥
ॐ ह्रीं चैत्रकृष्णाष्टम्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीशीतलनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
वाहन विमल नृपति उपकारी, विमलादेवी गुण आचारी।
पुष्पोत्तर तजि जनम सो लीनो, वदी छठ दिन शुभ कीनो॥११॥
ॐ ह्रीं ज्येष्ठकृष्णषष्टीदिने गर्भमंगलमंडिताय श्रीश्रेयांसनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
तजत भए महाशुक्र सु नाका, दिन आषाढ़ वदि छठ हित ताका।
राजा श्रीवसुपूज्य पियारे, देवी विजया कूख सिधारे॥१२॥
ॐ ह्रीं आषाढ़कृष्णषष्ठ्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीवासुपूज्यजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
जेठ वदी दशमी दिन भारी, स्वर्ग तजो बारम सहस्रारी।
कृतवर्मा राजा त्रिय पाये, श्यामा नाम कूख पधराये॥१३॥
ॐ ह्रीं ज्येष्ठकृष्णदशम्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीविमलनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
कार्तिक वदि परमा दिन कासा, पुष्पोत्तरको तजकै बासा।
सिंहसेन बड़भागी ताता, कूख बसे जयश्यामा माता॥१४॥
ॐ ह्रीं कार्तिककृष्णप्रतिपदायां गर्भमंगलमंडिताय श्रीअनन्तनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
राजा भानु भयो उत्साहा, सुव्रतादेवी सती सु आहा।
ता उर सर्वारथतैं आये, आठें सुदी वैशाख बताये॥१५॥
ॐ ह्रीं वैशाखशुक्लाष्टम्यां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीधर्मनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
भादव वदि सातें व्रत भारी, सर्वार्थसिधि तज गुणधारी।
विश्वसेन राजा अति प्यारी, आइराउर आये सुखकारी॥१६॥
ॐ ह्रीं भाद्रपदकृष्णसप्तम्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीशांतिनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
सावन वदि दशमी जग जाने, सरवारथसिधितैं सु प्रयाने।
सूरसेन राजा गुणरासा, श्रीमति मातु कूख सुख वासा॥१७॥
ॐ ह्रीं श्रावणकृष्णदशम्यां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीकुन्थुनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
अपराजित विमान तज आए, माता मित्रा कूख बसाए।
फागुन सुदी तीज सुखकारी, नृपति सुदर्शन महिमा भारी॥१८॥
ॐ ह्रीं फाल्गुनशुक्लतृतीयायां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीअरनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपा०
राजा कुम्भराय व्रतवानी, तासु प्रिया सुप्रभावति रानी।
अपराजित विमान तज डेरा, चैत्र सुदी परमा शुभ वेरा॥१९॥
ॐ ह्रीं चैत्रशुक्लप्रतिपदायां गर्भमंगलमंडिताय श्रीमल्लिनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
प्रानत स्वर्ग त्याग जिनराजा, सावन वदी दोज सुखसाजा।
तात सुमित्र सु विजया माई, जनम लयो त्रिभुवन के राई॥२०॥
ॐ ह्रीं श्रावणकृष्णद्वितीयायां गर्भमंगलमंडिताय श्रीमुनिसुव्रतजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
विजयराज शोभत नृप ज्ञानी, आश्विन वदि शुभ दोज बखानी।
अपराजित विमान तज आए, विप्रा देवी कूख बसाए॥२१॥
ॐ ह्रीं आश्विनकृष्णद्वितीयायां गर्भावतरणमंगलप्राप्ताय श्रीनमिनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
कार्तिक सुदि छठ सब शुभ माने, आए तज सुजयंत विमाने।
समुदविजय शिवदिव्या रानी, ता उर जनम लिये निज ज्ञानी॥२२॥
ॐ ह्रीं कार्तिकशुक्लषष्ठ्यां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीनेमिनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
प्रानत स्वर्ग त्यागकर आए, वदि वैशाख दोज गुण गाए।
विश्वसेन घर वामा रानी, ता उर ज्ञान बसे सुखकानी॥२३॥
ॐ ह्रीं वैशाखकृष्णद्वितीयायां गर्भमंगलप्राप्ताय श्रीपार्श्वनाथजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्व०
तजकर पुष्पोत्तर बड़भागी, तिथि आषाढ़ सुदी छट्ठ लागी।
सिद्धारथ राजा सुख पाए, प्रियकारिनी देवी उर आए॥२४॥
ॐ ह्रीं आषाढ़शुक्लषष्ठ्यां गर्भमंगलमंडिताय श्रीमहावीरजिनेन्द्राय अर्घ्यं निर्वपामीति०
(गीतिका छंद)
मन वचन काय त्रि शुद्ध करकें, चतुर्विंशति जिन जजों।
श्रीगर्भकल्याणक सु महिमा, बार बारहिं उर भजों॥
जिन जजत पाप समूह नाशें, सुखविधान सु पावहिं।
सब दुख निवारन सेव जिनकी, होत मंगल भावहीं॥२५॥
ॐ ह्रीं वृषभादिचतुर्विंशतितीर्थंकरेभ्यो गर्भमंगलमंडितेभ्योः महाऽर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
जयमाला
(दोहा)
शोधन गर्भ सु वस्तुकर, षट् कुमारिका आय।
बहु देवी सेवा करत, निशिदिन घर आल्हाद॥
(पद्धरि छंद)
षट् मास अगाऊ करत सेव, छप्पन देवी उर भक्ति लेव।
नित रत्नवृष्टि होवत विख्यात, सब जन आनंद कर भाँत भाँत॥१॥
तब धनपति नगर सिंगार सार, बहु रतन हेममय रच अपार।
षट् मास गए तब मात रैन, सुपने सोलह शुभ लखे ऐन॥२॥
पति पास गई फल पूछि सार, सुनि जाई घर आनंद अपार।
फिर इन्द्रादिक आए न वार, करि कल्याणक गर्भावतार॥३॥
उत्सव कीनो अति ही महंत, पुनि निज थानक पहुँचे तुरन्त।
अब सुनो निर्मल मह प्रभाव, सेवत सुरंगना घर उछाव॥४॥
शुचि गर्भ स्थिति मह दीप्तिवान, त्रय ज्ञान सु भूषत गुण निधान।
तन वज्रवृषभनाराच धरन, सुन्दर सरूप दुति सरस करन॥५॥
शत आठ सु लक्षन रचत तास, नौ सै विंजन सोहत विख्यात।
सबके प्रियतम भविजन सु मात, जिनकी महिमा जग है विख्यात॥६॥
दरपन कोई इक लिये हाथ, कोई धर्म-कथा कहि नमत माथ।
कोई झारी कोईक पहुपमाल, कोई गहत बीजना नमत भाल॥७॥
बूझत केई मिलकर गूढ़ अर्थ, तिन ज्वाब कहत जननी समर्थ।
परिजन पुरजन सुर हरष गात, जिन पुण्य महातम कहो न जात॥८॥
(सोरठा)
इहविधि गर्भकल्याण को, कवि वरनन न करि सकै।
जाको पढ़त सुजान, विघ्न-हरन मंगल करन॥९॥
ॐ ह्रीं वृषभादिचतुर्विंशतितीर्थंकरेभ्यो गर्भमंगलमंडितेभ्यः पूर्णाऽर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।
(गीतिका छन्द)
हरषाय गाय जिनेन्द्र पूजत, पंचकल्याणक भले।
बहु पुण्य की बढ़वार जाके, विघ्न जात टले गले॥
जाके सुफल कर देह सुन्दर, रोग शोक न आवहीं।
धन धान्य पुत्र सुरेन्द्र सम्पति, राज निज सुख पावहीं॥१०॥
इत्याशीर्वाद: (पुष्पांजलिं क्षिपेत्।)
स्रोत: प्रतिष्ठा पूजन विधान (सोनगढ़), पृष्ठ १४७ (प्रतिष्ठा पूजन विधान (सोनगढ़) | Pratishtha Pujan Vidhan (Songadh))