दशलक्षण पूजा (संस्कृत) | Dashlakshan Puja (Sanskrit)

उत्तमादि क्षमाद्यन्तब्रह्मचर्यसुलक्षणं।
स्थापयेद्दशधा धर्ममुत्तमं जिनभाषितं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्म! अत्रावतर अवतर संवौषट्। अत्र तिष्ठ तिष्ठ ठः ठः। अत्र मम सन्निहितो भव भव वषट्।

प्रालेयशैलशुचिनिर्गतचारुतोयैः,
शीतैः सुगंधिसहितैर्मुनिचित्ततुल्यैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमा-मार्दवार्जव-सत्य-शौच संयम-तपस्त्यागा-किंचन्य-ब्रह्मचर्यधर्मेभ्यो जन्मजरामृत्युविनाशनाय जलं निर्वपामीति स्वाहा।

श्रीचंदनैर्बहलकुंकुमचंद्रमिश्रैः,
संवासवासितदिशामुखदिव्यसंस्थैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यः चन्दनं निर्वपामीति स्वाहा।

शालीयशुद्धसरलामलपुण्यपुञ्जः,
रम्यैरखंडशशिलक्षणरूपतुल्यैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्योऽक्षतं निर्वपामीति स्वाहा।

मंदारकुन्दवकुलोत्पलपारिजातैः
पुष्पैः सुगंधसुरभीकृतमूर्ध्वलोकैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यः पुष्पं निर्वपामीति स्वाहा।

अत्युत्तमैः रसरसादिकमद्यजातै-
र्नैवेद्यकैश्च परितोषितभव्यलोकैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यो नैवेद्यं निर्वपामीति स्वाहा।

दीपैविनाशिततमोत्कररुद्यताशैः
कर्पूरवर्तिज्वलितोज्वलभाजनस्थैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यो दीपं निर्वपामीति स्वाहा।

कृष्णागरुप्रभृतिसर्वसुगंधद्रव्यै-
र्धूपैस्तरोहितदिशासुखदिव्यधूम्रैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यो धूपं निर्वपामीति स्वाहा।

पूगीलबंगकदलीफलनालिकेरैः
हृद्याशनेत्रसुखदैः शिवदानदक्षैः।
संपूजयामि दशलक्षणधर्ममेकं,
संसारतापहननाय क्षमादियुक्तं॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशधर्मेभ्यः फलं निर्वपामीति स्वाहा।

पानीयस्वच्छहरिचन्दनपुष्पसारैः
शालीयतन्दुलनिवेद्यसुचन्द्रदीपैः।
धूपैःफलावलिनिर्मितपुष्पगंधैः
पुष्पांजलिभिरपि धर्ममहं समर्चे॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमा-मार्दव-ार्जव-सत्य-शौच-संयम-तपस्त्यागा-किंचन्य-ब्रह्मचर्यधर्मेभ्यो अनर्घ्यपदप्राप्तये अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

अंगपूजा।
( उत्तम क्षमा )

येन केनापि दुष्टेन पीडितेनापि कुत्रचित्।
क्षमा त्याज्या न भव्येन स्वर्गमोक्षाभिलाषिणा॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमक्षमाधर्मांगाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

उत्तमखममद्दउ अज्जउ सच्चउ पुण सउच्च संजम सुतऊ।
चाउवि आकिंचणु भव भयवंचणु, बंभचेरु धम्मजु अखऊ॥

उत्तमखम तिल्लोयहमारी, उत्तमखम जम्मोवदितारी।
उत्तमखम रयणत्तयधारी, उत्तमखम दुग्गइदुहहारी॥

उत्तमखम गुणगणसहयारी, उत्तमखम मुत्तिविंदपयारी।
उत्तमखमबुज्झयस चिंतामणि, उत्तमखमभं संपज्जइ थिरमणि॥

उत्तमखम मंहणिज्ज सयलजणु, उत्तमख मिच्छत्त विहंडणु।
जह अममत्थहदोसु खमिज्जइ, जहि अममत्थह रावि रुसिजइ॥

जहि आकोसखयण सहज्जइ, जहिं परदोस ण जंण भामिज्जइ
जह चेयणगुण चित्त धरिज्जइ, तहिं उत्तमखम जिणे कहिज्जइ॥

( घत्ता )

इस उत्तमखमजूया सुरखगणाया केवलणाण लह वि थिरु।
इय सिद्धखिरंजण भवदुहभंजणु अगखियरिसिपुंगमजि चिरु॥
ॐ ह्रीं उत्तमक्षमाधर्मांगायार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम मार्दव )

मृदुत्वं सर्वभूतेषु कार्यं जीवेन सर्वदा।
काठिन्यं त्यज्यते नित्यं, धर्मबुद्धि विजानता॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तममार्दवधर्मांगाय जलार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

धम्महं वरलक्खणु अज्जउ थिरमणु,
दुग्गइविहंडणु सुहजणणु।

मद्दव अकमहण माणणिकंदण दयधम्म जु मूल हु विमलु।
सव्वह हिययारउ गुणगणसारउ तिस उचरु संजम सयलु॥

मद्दउ माणकषाय विहंडणु, मद्दउ पंचदियमण दंडणु।
मद्दउ धम्महंरुक्खवल्ली, पमरह चित्तमहीरुहवल्ली॥

मद्दउ जिणवर भत्तिपयासइ, मद्दउ कुमइपमर खयकासइ।
मद्दउवण बहुचिरसय पवड्डइ, मद्दउवण अइवेइरी छड्डइ॥

मद्दउवण पाणाभिविसुद्धी, मद्दउवण विहु लोयह सिद्धी।
मद्दउवण दोविह तव सोहइ, मद्दउवण तीजो भव मोहइ॥

मद्दउ जिणसासण जाणिज्जइ, अप्पापर सरुव भासिज्जइ।
मद्दउ दोष असेस णिवारउ मद्दउ जणणसमुद्दउतारउ॥

( घत्ता )

सम्महं मण अंगु मद्दउपवियण जु मुणहु
इय पूरियाण विचित्त मद्दउ धम्म अमलं थुणहु॥
ॐ ह्रीं उत्तममार्दवधर्मांगाय अर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम आर्जव )

आर्जवं क्रियते सम्यक् दुष्टबुद्धिश्च त्यज्यते।
पापचिन्ता न कर्त्तव्या श्रावकैर्धर्मचित्तकैः॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे आर्जवधर्मांगाय जलार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

तं इत्थु जि किज्जइ तं पालिज्जइ,
तं णि सुणिज्जइ खयजणणु॥१॥

जारिसु णिययचित्त चिंतज्जइ,
तारिसु अयणाहु पुण भासिज्जइ।
किज्जइ पुण तारिसु सुहसंचाणु,
तं अज्जवगुण मुणहु अवंचणु॥२॥

मायामल्ल मणहु णीमारहु,
अज्जउ धम्म पवित्त विचारहु।
चड तउ मायावियउ शिरत्थउ,
अज्जउ शिवपुर पंथ सउत्थउ॥३॥

जत्थ कुटिलपरिणाम चइज्जइ,
तहिं अज्जउ धम्मजु संपज्जइ।
दंसणणाणसरुव अखंडो,
परम अतींदिय सुक्खकरंडो॥४॥

अप्पे अप्पउ भवहतंरंडो,
एरिसु चेयणभावपयंडो।
सो पुण अज्जउ धम्मे लब्भइ,
अज्जवेण वैरियगण खुब्भइ॥५॥

( घत्ता )

अज्जउ परमप्पउ मयसंकप्पउ,
चिम्मित्तु सासमय अभयपऊ।
तं खिरुजाहज्जइ संसउ हिज्जइ,
पाविज्जइ जिहि अचलपऊ॥६॥
ॐ ह्रीं उत्तमार्जवधर्मांगायार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम सत्य )

असत्यं सर्वथा त्याज्यं दुष्टवाक्यं च सर्वदा।
परनिंदा न कर्त्तव्या भव्येनापि च सर्वदा॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमसत्यधर्मांगाय जलार्घ्यं निर्व०

दयधम्महु कारण दोसणिवारण, इहभवपरभव सुक्खयरू।
सच्चुजि वयणल्लउ सुवणिअतुल्लउ, बोलिज्जह वीसासरू॥

सच्चुजि सव्वह धम्मपहाणु, सच्चु जि महियलगरुवविहाण।
सच्चु जि संसारसमुद्दसेउ, सच्चु जि भव्वह मण सुक्खहेउ॥

सच्चेण जि सोहइ मणुवजम्मु, सच्चेण पवित्तउ पुण्णकम्म।
सच्चेण सयलुणगण सुहंति, सच्चेण तियस सेवा वहंति॥

मच्चेण अणुव्वमहव्वयाइ, सच्चेण विणासिय आवयाइ।
हियमिय भामिज्जइ णिच्चभास, णवि भासिज्जइ परदुहपयास

परवाहायर भ सहु ण भव्व, मच्चु णि छंडउ विगयगव्व।
सच्चु जि परमप्पा अत्थि एक्कु, सो भावहु अवतमदलणअक्कु
रुन्धिज्जइ मियणा वयण गुत्ति, जंख्या किट्टइ संसार भत्ति।

( घत्ता )

मच्चु जि धम्मपलेण, केवलणाण वहेह थणु।
तं पालहु भो भव्व, भणहु ण अलियउ इह वयण॥
ॐ ह्रीं सत्यधर्मांगायार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम शौच )
बाह्याभ्यंतरैश्चापि मनोवाक्कायशुद्धिभिः।
शुचित्वेन सदा भाव्यं पापभीतः सुश्रावकैः॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमशौचधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्व०
मच्चु जि धम्मंगो तं जि अंगगा। भएसंगो उवओगमई।
जगमरणविणासणु तिजयपयामणु काइज्जइ अहिंसिसु जि थुऊ
धम्म सउच्च होइ मखसुद्धिय, धम्म सउच्च वयणघण गिद्धिय।
धम्म सउच्च लोह वज्जतउ, धम्म सउच्च सुतव पहिजंतउ॥
धम्म सउच्च बंभवयधारणु, धम्म सउच्च मयट्ठाणिवारणु।
धम्मसउच्च जिणायमभणणे, धम्म सउच्च सुगुण अणुमण्णे
धम्म सउच्च सक्लकयचाए, धम्म सउच्च जि णिम्मलझाए।
धम्म सउच्च कसाय अहावे, धम्म सउच्च ण लिप्पइ पावे॥
अहवा जिणवर पूजविहाणे, णिम्मल फासुयजलकयसण्णे।
तं पि सउच्च गिहत्थउ भासइ, णवि मुणिवरह कहिउ लोयासिउ
(घत्ता)
भव मुणि वि अणिच्चो धम्म सउच्चउ पालिज्जइ एयममक्कि।
सिवमग्ग सहाओ णिहपमदाओ अणुमन्नितहि किंचिसक्कि॥
ॐ ह्रीं उत्तमशौचधर्माङ्गाय अर्घं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम संयम )
संयमं द्विविधं लोके कथितं मुनिपुङ्गवैः।
पालनीयं पुनश्चिते भव्यजीवेन सर्वदा॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमसंयमधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्व०
सजम जणि दुल्लहु, तं पाविल्लहु, जो छंडइ पुण मूढमई।
सो भमै भवावलि जरमरणावलि, किम पावइ सुइ पुण सुगई॥
सजम पंचेंदिय दंडणेण, सजम जि कसाय विहंडणेण।
सजम दुद्धर तव धारणेण, सजमरस चाय वियरणेण॥
संजम उववास वियंभणेण, संजम मणुपसरहु थंभणेण।
संजम गुरुकायकलेसणेण, सजम परिगहगिहचायणेण॥
सजम तसथावररक्खणेण, संजम तिणिजोयणियत्तणेण।
सजमसुतत्थपरिरक्खणेण, सजम अहुगमण चयतणेण॥
संजम अणुकंपकृतणेण, संजम परमत्थवियारणेण।
सजम पोसइ दंसण हु अत्थ, सजम तिसहुणिरुमोक्खपत्थ॥
सजमविणु णरभवसयल सुण्णु, संजम विणुदुग्गइजि उपवण्णु।
सजमविण छंडियम इत्थ जाट, संजमविणबिहली अत्थिआउ
(घत्ता)
इहभवपरभवसंजमसरणा, हाज्जउ जिणण हे भणिओ।
दुग्गइसरसोसण खरकिरणोवम जेणभव्वरि विसम हणिओ॥
ॐ ह्रीं उत्तम संयमधर्माङ्गाय अर्घं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम तप )
द्वादशं द्विविधं लोके बाह्याभ्यंतरभेदतः।
स्वयं शक्तिप्रमाणेन, क्रियते धर्मवेदिभिः॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तममपोधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्व०।
शरमवपानेष्टिशु तच्च मुखोप्पिणु खंड त्रि पंचेदियसमणु।
णिच्चेउवि मंडिवि सगइ छंडिवि तव किज्जइ जाये विवणु॥
तं तउ जहि परिगहछंडिज्जइ, तं तउ जहि मयणुजि खंडिज्जइ
तं तउ जहि खग्गत्थु दीमइ, तं तउ जहि गिरिकंदर खिवसई
त तउ जहि उवसग्ग सहिज्जइ, तं तउ जहि रायाइ जिणिज्जइ
तं तउ जहि भिक्खइ भुञ्जज्जइ, सावयगेह कालणिविसज्जइ
तं तउ जत्थसमिदिपरिपालणु, तं तउ गुत्तित्तयहणिहालणु।
त तउ जहि अप्पापर बुज्झिउ, त तउ जहि भव माणुजि उज्झिउ॥
तं तउ जहि ससरूव मुणिज्जइ, तं तउ जहि कम्महगण खिज्जइ
तं तउ जहि सुरभत्तिपयासहि, पवयणत्थ भवियणह पभासहि
जेण तवं केवल उपवज्जइ, सासय सुक्ख णिच्च सुपज्जइ॥
(घत्ता)
बारहविहु तउवरु दुग्गइ परिहरु, तं पूजिज्जइ थिरगणिणा।
मच्छरमंयछंडिवि करणइ दंडिवि, तं पि धरिउजइ गौरविणा॥
ॐ ह्रीं उत्तममपोधर्माङ्गाय अर्घं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम त्याग )
चतुर्विधाय संघाय दानं चैव चतुर्विधं।
दातव्यं सर्वथा सद्भिःश्रुतैः पारलौकिकैः॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमत्यागधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्वपामीति स्वाहा
चाउ वि धम्मगो करहु अभंगो णियसत्तिइ भत्तिय जणहु।
पच्चह सुववित्तह तवगुणजुत्तह परगइसवलु तं मुणहु॥
चाए आवागवणउ हट्टइ, चाए णिम्मल कित्ति पविट्टइ।
चाए वयरिय पणमिह पाये, चाए भोगभूमि सुह जाए॥
चाउ विणिज्जइ णिच्च जि विणए, सुयवयण्णे भासेप्पिणु पणए
अभयदाण दिज्जइ पहिलारउ, जिमि खासइ परभवदुहुयारउ
सत्थदाण बीजो पुण किज्जइ, णिम्मलणाण जेण पाविज्जइ
ओसह दिज्जइ रायविणासणु, कह वि ण पित्थइ वहिपयासणु
आहारे धणरिद्धि पविट्टइ, चउविह चाउ जि एहु पविट्ठइ।
अहवा दुट्ठवियप्पह चाए, चाउ जि एहु मुणहु समवाए॥
(घत्ता)
दुहियहि दिज्जइ दाण, किज्जइ माणु जि गुणियणहि।
दयभावीय अभग, दंसण चिंतियज्जइ मणहं॥
ॐ ह्रीं उत्तमत्यागधर्माङ्गायार्घं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम आकिंचन )
चतुर्विंशतिसंख्यातो यो परिग्रह ईरितः।
तस्य संख्या प्रकर्तव्या तृष्णारहितचेतसा॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमाकिंचन्यधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्व०
आकिंचणु भावहु अप्पा झावहु देहमिएणउ झाणमऊ।
निरुवम गयवएणउ सुहसंपएणउ, परम अतींदिय विगयभउ॥
आकिंचणु चउसंगहणिवित्ति, आकिंचणु चउसुज्झाणसत्ति।
आकिंचणु चउवियलियममत्ति, आकिंचणु रयणत्तयपवित्ति॥
आकिंचणु आउ विएहिचित्त, पसरंतउ इन्दियवत्तिविचित्त।
आकिंचणु देहइणेहचित्त, आकिंचणु जं भवसुइ विरत्त॥
तखणत्त परिग्गह जत्थ णत्थि, मणिराउ विहिज्जइ तव अवत्थि
अप्पापर जत्थ वियारसत्ति, पयडिउज्जइ जहि परमेट्ठिमत्ति॥
जह छंडिज्जइ सकप्पदुट्ठ, भोयण वलिज्जइ जह अणिट्ठ।
आकिंचण धम्म जि एम होइ, त ज्झाइज्जइ णारुइत्थलोइ॥
(घत्ता)
ए हुज्जि पहाये सद्धसहावे, तित्थैसर सिवनयरिगया।
त पुण रिसिसारा मयणवियारा, वंदणिज्ज एतेण सया॥
ॐ ह्रीं उत्तमाकिंचन्यधर्माङ्गायार्घं निर्वपामीति स्वाहा।

( उत्तम ब्रह्मचर्य )
नवधा सर्वदा पाल्यं शीलं संतापहारिभिः।
भेदाभेदेन संयुक्तं सद्गुरूणां प्रसादतः॥
ॐ ह्रीं परब्रह्मणे उत्तमब्रह्मचर्यधर्माङ्गाय जलाद्यर्घं निर्वप०।
बंभवउ दुद्धरु धारिज्जइवरु केडिन्जइ विसयासणिह।
तियमुक्खवयरत्तो मणकरिमत्तो तं जि बंभव रक्खेहु थिरु॥
चित्तभूमि मयणु जि उपवज्जइ, तण जु पीडउ करइ अकज्जइ
तियह सरीरइ णिदह सेवइ, णिय परणारि ण मूढउ वेवइ॥
णिवडइ णिगय महादुह भुञ्जइ, जो हीणजि बंभवउ मंजइ।
इय जाणाबणु मणवयणकाए, बंभचेरु पालहु अणुआए॥
खत्तपयार सत्थिय सुहयारउ, बंभववे विणु वउतउजिअमारउ।
बंभववे विणा काय किलेसह, विहल सयल भासीय जिणेसइ॥
बाहिर फग्गोंदयसुगरक्खउ, परमबंभ आभितर पिक्खउ।
एण उवाए लब्भइ मिवहरु, इम ण्इधु बहु भणउ वियणयरु॥
(घत्ता)
जिणणाह महिञ्जइ मुणि पणविज्जइ, दहलक्खण पालीइणिरु
भो खेमसियासुय भव्व विविणजुय होलिवम्मयहु करहु थिरु॥
ॐ ह्रीं उत्तमब्रह्मचर्यधर्माङ्गायार्घं निर्वपामीति स्वाहा।

समुच्चय आरती।

इय काऊण णिञ्जरं जे हणंति भवपंजरं।
णीगेयं अजरामरं ते लहंति सुक्खं परं॥

जेण मोक्खफलं तं पाविज्जइ, सो धम्मंगो एहहु णिज्जइ।
खमखमायलु तुंगय देहउ, मद्दउ पद्दउ अज्जउ सेहउ॥

सच्च सउच्च मूल संजमदलु, दुविह महातव पत्तकुसुमाउलु
चउविह चाउय साहियपरमलु, पीशियभव्वलोयछप्पइयलु॥

दियसंदोह सद्द कलकेलयलु, सुरणरवरखेयर सुहसयफलु।
दीक्षासाह दीह सम णिग्गहु, सुद्ध सोमतखुमित्तपरिग्गहु॥

बंभचेरु छायइ सुहासउ, रायहंस नियरेहि समासउ।
एहहु धम्मरुक्ख लाखिज्जइ, जीवदया वयणादि राखिज्जइ॥

झाणकुठार मल्लारउ किज्जइ, मिच्छामई पवेस ण दिज्जइ।
सीलसलिलधारहि सिंचिज्जइ, एम पयत्तेण वड्ढारिज्जइ॥

( घत्ता )

कोहानल चुक्कउ, हाउ गुरुक्कउ, जाइ रिमिंदिय मिहगई।
जगताइ सुहंकरु धम्ममहातरु, देइ फलाइ सुमिठ्ठमई॥

ॐ ह्रीं उत्तमक्षमादिदशलक्षणधर्मेभ्योऽर्घं निर्वपामीति स्वाहा।

इत्याशीर्वादः।


स्रोत: पूजन रत्नाकर, पृष्ठ ४६६ (पूजन रत्नाकर | Pujan Ratnakar)