अभिषेक पाठ (संस्कृत) (जैन विधि विधान) | Abhishek Path (Sanskrit)

अभिषेक पाठ (संस्कृत)

(वसन्ततिलका)
श्रीमन्नतामरिशिरस्तटरत्नदीप्ति तोयावभासिचरणाम्बुजयुग्ममीशम् ।
अर्हन्तमुन्नतपदप्रदमाभिनम्य त्वन्मूर्तिषूद्यदभिषेकविधिं करिष्ये ।।१।।

अथ पौर्वाह्निकदेववन्दनायां पूर्वाचार्यानुक्रमेण सकलकर्मक्षयार्थं भावपूजास्तव वन्दनासमेतं

(नौ बार णमोकार मन्त्र पढ़ें)
निम्न श्लोक पढ़कर पुष्पांजलि क्षेपण करके अभिषेक की प्रतिज्ञा करें-
याः कृत्रिमास्तदितराः प्रतिमा जिनस्य
संस्नापयन्ति पुरुहूतमुखादयस्ताः ।
सद्भावलब्धिसमयादिनिमित्तयोगा-
त्तत्रैवमुज्जवलधिया कुसुमं क्षिपामि ।।२।।

इति अभिषेक प्रतिज्ञायै पुष्पांजलिं क्षिपामि ।
निम्न श्लोक पढ़कर अभिषेक की थाली में केशर से श्री लिखें-

(उपजाति)
श्रीपीठक्लृप्ते विशदाक्षतौघे श्रीप्रस्तधैः पूर्णशशांककल्पे ।
श्रीवर्तके चन्द्रमसीति वार्ता सत्यापयन्तीं श्रियमालिखामि ।।३।।

ॐ ह्रीं श्रीं अर्हं श्रीलेखनं करोमि ।

निम्न श्लोक पढ़कर सिंहासन स्थापित करें-

(अनुष्टुप)
कनकादिनिभं कम्रं पावनं पुण्यकारणम् ।
स्थापयामि परं पीठं जिनस्नपनाय भक्तितः ।।४।।

ॐ ह्रीं श्री पीठस्थापनं करोमि ।

निम्न श्लोक पढ़कर प्रतिमा विराजमान करें-
भृंगारचामरसुदर्पणपीठकुम्भ- तालध्वजातपनिवारकभूषिताग्रे ।
वर्धस्व नन्द जय पाठपदावलीभिः सिंहासनं जिनभवन्तमहं श्रयामि ।।५।।

ॐ ह्रीं श्रीधर्मतीर्थाधिनाथ ! भगवन्निहपाण्डुकशिलापीठेसिंहासने तिष्ठ तिष्ठ ।

निम्न श्लोक पढ़कर चारों कोनों में चार कलश रखें-
श्रीतीर्थकृत्स्नपनवर्यविधौ सुरेन्द्रः
क्षीराब्धिवारिभिरपूरयदर्थकुम्भान् ।
ताँस्ताँदृशानिव विभाव्य यथार्हणीयान्
संस्थापये कुसुमचन्दनभूषिताग्रे ।।६।।

ॐ ह्रीं चतुःकोणेषु चतुर्कलशस्थापनं करोमि ।

निम्न श्लोक पढ़कर अर्घ्य चढ़ावें, वादित्र नाद करावें तथा जय-जय शब्द का उच्चारण करें-
आनन्दनिर्भरसुरप्रमदादिगानैः
वादित्रपूरजयशब्दकलप्रशस्तैः ।
उद्गीयमानजगतीपतिकीर्तिमेनी
पीठस्थलीं वसुविधार्चनयोल्लसामि ।। ७ । ।

ॐ ह्रीं स्नपनपीठस्थिताय जिनायार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा ।

निम्न श्लोक पढ़कर चारों कलशों से अभिषेक करें-
कर्मप्रबन्धनिगडैरपि हीनताप्तं ज्ञात्वापि भक्तिशतः परमादिदेवम् ।
त्वां स्वीयकल्मषगणोन्मथनाय देव शुद्धोदकैरभिनयामि नयार्थतत्त्वम् ।।८।।

ॐ ह्रीं श्रीं क्लीं ऐं अर्हं वं मं हं सं तं पं वं वं हं हं सं सं तं तं पं पं झं झं क्षीं क्षीं क्ष्वीं क्ष्वीं द्रां द्रां द्रीं द्रीं द्रावय द्रावय नमोऽर्हते भगवते श्रीमते पवित्रतरजलेन जिनमाभिषेचयामि स्वाहा ।

निम्न श्लोक पढ़कर गन्धोदक माथे पर चढ़ावें-
दूरावनम्रसुरनाथकिरीटकोटी संलग्नरत्नकिरणच्छविधूसरांधिं ।
प्रस्वेदतापमलमुक्तमपिप्रकृष्टै-र्भक्त्या जलैर्जिनपतिबहुधाभिषिंचे ।।९।।

ॐ ह्रीं श्रीमन्तं भगवन्तं कृपालसन्तं वृषभादिमहावीरपर्यन्तं चतुर्विंशतितीर्थंकरपरमदेवं आद्यानामाद्ये जम्बूद्वीपे भरतक्षेत्रे आर्यखंडे…नाम्नि नगरे मासानामुत्तमे मासे…मासे…पक्षे…शुभ दिने मुन्यार्यिकाश्रावकश्राविकाणां सकलकर्मक्षयार्थं जलेनाभिषिंचेयामः ।

निम्न श्लोक पढ़कर अर्घ्य चढ़ावें-
पानीयचन्दनसदक्षतपुष्पपुंज,
नैवेद्यदीपकसुधूपफलब्रजेन ।
कर्माष्टक- क्रथनवीरमनन्तशक्तिं,
संपूजयामि महसा महसां निधानम् ।।१०।।

ॐ ह्रीं अभिषेकान्ते वृषभादिवीरान्तेभ्योऽर्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा ।

निम्न श्लोक पढ़कर शान्ति के लिए पुष्पांजलि छोड़ें-
हे तीर्थपा निजयशोधवलीकृताशाः
सिद्धौषधाश्च भवदुःखमहागदानाम् ।
सद्द्रव्यहृज्जनितपंकजबन्धकल्पा
यूयं जिनाः सततशान्तिकरा भवन्तु ।।११।।

निम्न श्लोक पढ़कर गन्धोदक मस्तक पर चढावें-
नत्वा परीत्य निजनेत्रललाटयोश्च
व्याप्तं क्षणेन हरताघसंचयं मे ।
शुद्धोदकं जिनपते तव पादयोगात्
भूयाद्भवातपहरं धृतमादरेण ।।१२।।

(अनुष्टुप)
निर्मलं निर्मलीकरणं पवित्रं पापनाशनम् ।
जिनगन्धोदकं वन्दे सर्वकर्मविनाशनम् ।।१३।।

(शार्दूल विक्रीड़ित)
मुक्ति श्री वनिताकरोदकमिदं पुण्यांकुरोत्पादकं,
नागेन्द्र त्रिदशेन्द्र चक्रपदवी राज्याभिषेकोदकं
सम्यग्ज्ञान चरित्र दर्शनलता संवृद्धिसम्पादकं,
कीर्ति श्रीजय साधकं तव जिन !स्नानस्य गंधोदकम् ।।१४।।

निम्न श्लोक पढ़कर प्रतिमाजी को शुद्ध और स्वच्छ वस्त्र से पोंछे-

(वसंततिलका)
नत्वा मुहुर्निज करैरमृतोपमेयैः,
स्वच्छैर्जिनेन्द्र तव चन्द्रकरावदातैः ।
शुद्धांशुकेन विमलेन नितान्तरम्ये,
देहे स्थितान् जलकणान्परिमार्जयामि ।।१५।।

ॐ अमलांशुकेन जिनबिम्बमार्जनं करोमि ।

निम्न श्लोक पढ़कर प्रतिमा को सिंहासन पर विराजमान करें-
स्नानं विधाय भवतोऽष्टसहस्रनाम्ना-
मुच्चारणेन मनसो वचसो विशुद्धिं ।
जिघ्रक्षुरिष्टिमिन तेऽष्टतयीं विधातुं,
सिंहासने विधिवदत्र निवेशयामि ।।१६।।

निम्न श्लोक पढ़कर अर्घ्य चढ़ावें-

(अनुष्टुप)
जलगन्धाक्षतैः पुष्पैश्चरूदीपसुधूपकैः ।
फलैरर्घैर्जिनमर्चे जन्मदुःखापहानये ।।१७।।

ॐ ह्रीं श्री पीठस्थिताय जिनयार्घ्यं निर्वपामीति स्वाहा ।

निम्न श्लोक पढ़करपुष्प क्षेपण करें-

(शिखरिणी)
इमे नेत्रे जाते सुकृतजलसिक्ते सफलिते,
ममेदं मानुष्यं कृतिजनगणादेयमभवत् ।
दृमदीयाद्भालादशुभवसुकर्माटनमभूत्
सदेदृक् पुण्यौघो मम भवतु ते पूजनविधौ ।।१८।।

(पुष्पांजलि क्षिपेत करें)


स्रोत: जैन विधि विधान (सं. पण्डित अभयकुमार जैन, अखिल भारतीय जैन युवा फैडरेशन), पृष्ठ १८ से २१