भगवती दास जी कृत वैराग्यपचीसिका | Vairagya Paccheesika

अथ वैराग्यपचीसिका लिख्यते।

              दोहा

रागादिक दूषण तजे, वैरागी जिनदेव।
मन वच शीस नवायकैं, कीजे तिनकी सेव॥१॥

जगत् मूल यह राग है, मुक्ति मूल वैराग।
मूल दुहुनको यह कह्यो, जाग सकै तो जाग॥२॥

क्रोधमान माया धरत, लोभ सहित परिणाम।
येही तेरे शत्रु हैं, समुझो आतमराम॥३॥

इनही च्यारों शत्रुको, जो जीतै जगमाहिं।
सो पावहि पथ मोक्षको, यामें धोखो नाहिं॥४॥

जा लच्छीके काज तू, खोवत है निजधर्म।
सो लच्छी संग ना चलै, काहे भूलत भर्म॥५॥

जा कुटुंब के हेत तू, करत अनेक उपाय।
सो कुटंब अगनी लगा, तोकों देत जराय॥६॥

पोषत है जा देहको, जोग त्रिविधिके लाय।
सो तोकों छिन एकमें, दगा देय खिर जाय॥७॥

लच्छी साथ न अनुसरै, देह चलै नहिं संग।
काढ़ काढ़ सुजनहि करै, देख जगतके रंग॥८॥

दुर्लभ दश दृष्टान्त सम, सो नरभव तुम पाय।
विषय सुखनके कारनें, सर्वस चले गमाय॥९॥

जगहिं फिरत कइ युग भये, सो कछु कियो विचार।
चेतन अब किन चेतहू, नरभव लहिं अतिसार॥१०॥

ऐसें मति विभ्रम भई, विषयनि लागत धाय।
कै दिन कै छिन कै घरी, यह सुख थिर ठहराय॥११॥

पीतो सुधा स्वभावकी, जी! तो कहूं सुनाय।
तू रीतो क्यों जातु है, वीतो नरभव जाय॥१२॥

मिथ्यादृष्टि निकृष्ट अति, लखै न इष्ट अनिष्ट।
भ्रष्ट करत है सिष्टको शुद्ध दृष्टि दै पिष्ट॥१३॥

चेतन कर्म उपाधि तज, राग द्वेषको संग।
ज्यों प्रगटै परमातमा, शिव सुख होय अभंग॥१४॥

ब्रह्म कहूं तो मैं नहीं, क्षत्री हू पुनि नाहिं।
वैश्य शूद्र दोऊ नहीं, चिदानंद हूँ माहिं॥१५॥

जो देखै इहि नैनसों, सो सव विनस्यो जाय।
तासों जो अपनो कहै, सो मूरख शिरराय॥१६॥

पुद्गलको जो रूप है, उपजै विनसे सोय।
जो अविनाशी आतमा, सो कछु और न होय॥१७॥

देख अवस्था गर्भकी, कौन कौन दुख होंहि।
बहुर मगन संसारमें, सौ लानत है तोहि॥१८॥

अधो शीस ऊरध चरन, कौन अशुचि आहार।
थोरे दिनकी बात यह, भूलि जात संसार॥१९॥

अस्थि चर्म मलमूत्रमें, रैन दिनाको वास।
देखें दृष्टि घिनावनो, तऊ न होय उदास॥२०॥

रोगादिक पीड़ित रहै, महाकष्ट जो होय।
तबहू मूरख जीव यह, धर्म न चिन्तै कोय॥२१॥

मरन समय विललात है, कोऊ लेहु बचाय।
जानै ज्यों त्यों जीजिये, जोर न कछू बसाय॥२२॥

फिर नरभव मिलिबो नहीं, किये हु कोट उपाय।
तातैं वेगहि चेत हू, अहो जगतके राय॥२३॥

भैयाकी यह वीनती, चेतन चितहि विचार॥
ज्ञानदर्श चारित्रमें आपो लेहु निहार॥२४॥
एक सात पंचासके, संवत्सर सुखकार॥
पक्ष शुक्ल तिथि धर्मकी, जै जै निशिपतिवार॥२५॥

इति वैराग्यपचीसी

रचयिता: पण्डित श्री भैया भगवतीदास जी
सोर्स: ब्रह्म विलास

खोज: Vairagya Pacchisika

1 Like